afkalahayn

-ta: (magac, dhedig, keli) qalab kala duwan oo waxtar leh dhigid. Meel berriba aad ka guuraysaayi aaladayn uma baahna. Dh: hubayn.

aaladayn-ta: (magac, dhedig, keli) qalab millateri iyo awood u yeelid.

-ta: (magac, dhedig, keli) figaynta iyo fuudhafuudhaynta qof la kadeedayo. Dh: falakays.

-ka: (magac, lab, keli) waxyaabo kala duwan; kala jaad.

(Abaalhayn-ta)

Samaan laysu falay, mahad iyo xusuus wanaagsan u hayn.

m.f.dh eeg abaalhay.

vl. n., [compound] gratitude for a favor, indebtedness

-ta: (magac, dhedig, keli) xasuus iyo wanaag oo loo hayo cid horay samafal u geysatay. Abaalhayntu waa dhaqan wanaagsan.

de: gratitude for a favor, indebtedness

lx: abaalhayn

pd: (-ta)

ps: vn2-f-cmp

key: abaalhayn

-ta: (magac, dhedig, keli) rasaas ama waran wax aad kuugu dhaw ku dhufasho.

m.l la-mid: afkalaqaadid.

v., [compound] open the mouth; speak

-ka: (magac, lab, keli) arrin aad loola yaabo; wax yaab iyo amankaag kugu rida. Dh: fajac, amakaag, shaamareer, yaab.

de: open the mouth; speak (e.g., following a surprise ~ shock)

lx: afkalaqaad

pd: (afkalaqaaday)

ps: v1=cmp

key: afkalaqaad

(adj) figurative (fi-ga-rativ); metaphorical (metafoorikal) ~ sarbeeb

-ta: (magac, dhedig, keli) qurxinta hadalka oo turxaanta laga reebo; hadal macaan oo aan laga didin qof kale ku dhihid. Dh: afmacaanays.

-ta: (n) disruption (dis-rapshiny disturbance (dis-teer-bansi) ~ rabshayn

-ta: (magac, dhedig, keli) arrin ama hawl, wiiqid; carqalad ku samayn. Dh: carqaladays.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhib iyo qas ku abuurid; fadqalallo ka dhexridid ama ku ridid. Dh: arbushid, qasid, fidnayn. Li: xasilin.

(Jalaalaqayn-ta)

Dagaallamid; weerarid; dhicid.

m.f.dh eeg jalaalaqee.

-ta: (magac, dhedig, keli) weerar iyo dagaal qaadid.

(Karkabadayn-ta)

Karkabayn.

m.f.dh la-mid: karkabayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) deddejin ama qarbaqarbayn. Dh: karkabayn.

(fal) qalab geli ama dhig. Geerash intaanad furin horta aaladay. Dh: qalabee, aaladee.

aaladay: (fal) hub iyo ciidan sii.

(Aftahan-ka)

Xaajayaqaan; codkar.

m.l (-nno/-ammo, m.dh) 1. Qof fikraddiisa si wanaagsan hadal ugu cabbiro. 2. Awoodda hal-abuur ee qof leeyahay.

m.l (-nno/-ammo, m.dh) 1. Qof fikraddiisa si wanaagsan hadal ugu cabbiro. 2. Awoodda hal-abuur ee qof leeyahay.

m. n. elequent person, orator

(tilmaame) qof hadal habaysan ku hadla ama qora ee codkark ah. Dh: codkar, afmiishaar. Li: afgarooc, agnaan.

de: elequent person, orator

lx: aftahan

pd: (-ka)

ps: n2c-m

key: aftahan

m.f.dh eeg baahee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof sabool ah ama gacan madhan, gargaar u soo ururin. Dh: qaadhaamid, jiscin.

(fal) figay ama fuudhafuudhay; cid kale, u xidh si adag oo ciqaab ah.

fatahan¹: f.mg1 (-hmay, -hantay; -hmi) Wax la fatahay noqosho.

fatahan²: f.mg4 (-hnaa, -hnayd) Wax la fatahay ahaansho.

f.mg1 (-hmay, -hantay; -hmi) Wax la fatahay noqosho. m.f.dh, fatahmid.

v. overflow, come out, leak out, dissipate

-fatahmay: (v) flood (falaadh), deluge (dhelyuuj)

(fal) biyo webi iyo meel la mid ah ku jiray, buuxsan oo geerka dhaaf, dababdeed na daado.

de: overflow, come out, leak out, dissipate

lx: fatahan

pd: (fatahmay)

ps: v1=intr

key: fatahan

m.f.dh eeg halhee. la-mid: halhays.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadalhayn joogto ah.

-ka: (magac, lab, keli) eeg kalahadh.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg aaladayn.

(Aaladeyn-ta)

Aalad u yeelid; qalabayn; hubayn; qurxin.

m.f.dh eeg ąaladee.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg aaladayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) nirgaha geela ee labojir u yaryahay. Aaloweynta nirgood iyo, ubadkii laga soocay, kama soo irirawne, oodda ma uga rognay. Dh: qaan, eeloweyn, ilweyn.

f.mg2 (-yay, -ysay) U a.: cid, cid kale oo samo u gashay u aqoonsanaan.

f.mg2 (-yay, -ysay) U a.: cid, cid kale oo samo u gashay u aqoonsanaan. m.f.dh, abaalhayn.

(Abaarayn-ta)

Abaar ka dhigid.

m.f.dh eeg abaaree. la-mid: abaaraysiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhul iyo deegaan barwaaqo ahaa, xaalufin ama abaar ku ridid.

-ka: (n) orator (ooriter)-, an eloquent and skilled speaker ~ af-maal

nickname-m big-mouth

Comp. adj., (ie. n., adj.): not talkative, taciturn, reserved

(adj) quiet person. Ex: Gaabane waa nin afgaaban; Gabane is a quiet man. see [eeg] af gaaban

de: not talkative, taciturn, reserved Lit: short mouth

lx: afgaaban

ps: adj-cmp

key: afgaaban

m.dh Afgaroocnimo. la-mid: afla'aansho.

f. n. not knowing how to speak properly

-ta: (magac, dhedig, keli) weel ama meel aan afaaf la'aan.

afla'aan -ta: (magac, dhedig, keli) cid aan si wanaagsan u hadli aqoon; qof aan balaaqo lahayn.

a: afla'aansho (/ha)

de: not knowing how to speak properly

lx: afla'aan

pd: (-ta)

ps: n-f

key: afla'aan

-ka: (magac, lab, keli) qofka hadalka aan sugin inta looga baxayo e, ku degdega; qofka inuu hadal ku shaqaysto jecel. Dh: afmiishaar, aflaroor.

(tilmaame) hadal wanaagsan oo soo jiidasho leh. Madaxaygu waa qof afmacaan oo an adyad lahayn.

m. n., [compound] foreign language; incomprehensible speech

-afka qalaad: (n) foreign language (foorin laanguweeyj) ~ luuqad ajnabi

-ka: (magac, lab, keli) afka lagaga hadlo dalkaaga dibaddiisa. Afqalaad aqoontu miyaa?

de: foreign language; [ext.] incomprehensible speech

lx: afqalaad

pd: (-ka)

ps: n-m-cmp

key: afqalaad

(Afyaqaan-ka)

1. Af gaar ah yaqaan.

2. Cilmiga afafka aqoon weyn ku leh.

m.l (-nno, m.dh) 1. Qof cilmiga afafka aqoon u leh. 2. Qof codkar ah.

m.l (-nno, m.dh) 1. Qof cilmiga afafka aqoon u leh. 2. Qof codkar ah.

m. n., [compound] linguist, polyglot; skillful speaker

-ka: (n) linguist (linguwist); a specialist in linguistics

-ka: (magac, lab, keli) qofka afafka iyo ku hadalkooda aadka u yaqaan ama cilmiga afafka ku xeeldheer; aqoonyahanka afafka.

de: linguist, polyglot; skillful speaker

lx: afyaqaan

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: afyaqaan

m.f.dh eeg alaabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xafiis iyo wax la mid ah, qalab shaqo soo dhigid.

(fal) madhi oo wax ba ha reebin. Tuugadu bangiga way alalaxaysay oo waxba kagama tegin. Dh: alalaxee, alalixi.

alalaxay: (fal) cid kale, si cagajiid iyo dandannaani ah u socodsii. Dh: alaalixi, alaalaxee.

(Araarayn-ta)

Labo qolo oo dagaallama haya kala joojin; dagaal joojin.

m.f.dh eeg araaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qolo oo dagaallamaya kala joojin. Araaraynta reeraha, aabbaa innoo dhigay. Araare ajal ma oosho.

m.f.dh eeg askaree. la-mid: caskarayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoog iyo khasab, askar kaga dhigid.

m.f.dh eeg awaare.

-ta: (magac, dhedig, keli) ciid ku rogid, hadhuuka shinnida ah marka ciidda lagu rogo. Awaaraynta hadhuudhku waa berri.

awaarayn-ta: (magac, dhedig, keli) baxsasho darteed, siigo kicin. Ilko dheere iyo luuq haddaan, laga awaaraynin.

awaarayn -ta: (magac, dhedig, keli) (kala ~) ka dhaqaajin; ka tegitaan. Nin kaloo Ilaah kuu idmaba kala awaaraynay.

(Calalayn-ta)

Calal ka dhigid; duug ka dhigid.

m.f.dh eeg calalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) calal ka dhigid; duug ka dhigid; duugayn; calalays.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax qurxin oodheehid ama jalayn. Dh: dalays.

(Faallayn-ta)

Arrin faallo ka bixin; wax ka sheegid.

m.f.dh eeg faallee.

-ta: (magac, dhedig, keli) falanqayn iyo faaqidaad dhinac walba leh; arrin faallo ka bixin iyo wax ka sheegid. Dh: faaqidaad, falanqayn, gorfayn.