afdabayl

(Dabay-sha)

Layr ama neecaw xoog leh oo dhabanaysa; xanfar.

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

dabayl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Hawo xoog leh oo dhan u socota. 2. Xanfar; siigo. 3. Rooxaan ama jinniyo la aaminsanyahay in dadka ay marto ku reebto suuxdin ama xubinno qallal. 4. Dhanka dabayshu ka socoto. 5. la-mid: dabeyl.

dabayl²: m.dh (-lo, m.l) (c.cimi.) Mawjad hawo, oo xoog ugu socota jiho kasta, oo badanaa la moodo inay barbaro la tahay oogada dhulka.

Wind

f. n. wind; weather

dabayl [feminine] n. paralysis, palsy

-dabaysha: (n) wind (windh); blast (balaasti)-, gust (gasti) ~ xanfar Ex: maalin dabayl badan; a windy day

dabayl -dabaysha (n) polio (pooli-yow); poliomyelitis (pooliyow-maaya-laaytas); infantile paralysis ~ cudurka dabaysha

-sha: (magac, dhedig, keli) laydh xoog leh oo siigo iyo carro wadata. Dabayl xooggan ayuu roobkii xalay watay. Dh: xanfar.

dabayl -sha: (magac, dhedig, keli) xanuunka ku dhaca dareemayaasha carruurta oo curyaan ka dhiga ama kala dhantaala laxaadkooga. Dabaysha ka tallaal carruurta. Dh: sinyaro.

هَوَاء، هَبُوب، نسيم، ريح

-ha: (magac, lab, keli) af aan la aqoon oo afshimbireedka u dhow. Afbakayle ayaan bartay.

-ta: (magac, dhedig, keli) afbeelidda bir wax lagu jaran jiray; waxgoyn la'aanta bir af ay wax ku goyso lahaan jirtay. Afdarrayn bay gudumadu wax la goyn la'dahaye, waa in la liso. Dh: afdarrays, afbeelid, saawiroobid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg afdarrayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dhagrid oo khiyaanayn; mardabayn; sirid.

(Mardabayn-ta)

Dhagrid; sirid; khatalid.

m.f.dh eeg mardabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) khiyaamo samayn. Dh: dhagrid, sirid, khiyaamayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg mardabayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) jiidhjiidhid oo qardabo ku samayn. Aabbo uu daallan yahee qardabaynta ka daa.

(fal) arrin ama talo curi; arrin hindis oo taabbage-lintiisa qorshee. Talaan aabay lahaa, tusmaan gaadhsii lahaa, tilmaan abid baan lahaa. Dh: astay, aabee, qorshay, dheego.

aabay: (fal) wax u aabbayeel; tixgeli oo aabbee. Aabay waalidkaaga ajar baa ku jiree. Dh: aabee, aabbayeel.

(fal) beytari iyo wixii la mid ah, danab u yeel oo tamari. Dh: dabee, jaajgaree, danabay.

(Aabayn-ta)

1. Tixgelin; aabayeelid; daryeelid.

2. (weel) xoolayn.

m.f.dh eeg aabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) aabbayeelid iyo tixgelin. Aabbaynta waalidku waa axsaan loo aayo.

aabayn-ta: (magac, dhedig, keli) samo iyo wanaag abaabulid oo wanaajin. Umuurtii aad leedahay ninkii, kuu aabaynaaya. Dh: habayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg aabayn.

m.dh.w eeg ficil².

f. n., pl. actions, deeds

-afcaasha: (n) [plural of ficil] deeds (diidis); actions or performances in general ~ camal

bw: Arabic

de: actions, deeds Sg: ficil

lx: afcaal

pd: (/sha)

ps: n8-f-pl

key: afcaal

(Afmaal-ka)

Afyaqaan hadal wanaagsan tirsha ama qora (gabay, hees, buug, ...) oo wax ka dheefa.

m.l (-llo, m.dh) 1. A. ah: maansayahan. 2. A. ah: qof codkar ah.

m.l (-llo, m.dh) 1. A. ah: maansayahan. 2. A. ah: qof codkar ah.

m. n., [compound] orator, elequent person

-ka: (magac, lab, keli) qof suugaanyahan ah; afyaqaan hadal wanaagsan tirsha ama qora gabay, hees, buug, iyo wixii la mid ah. Dh: tixmaal, hal'abuur.

afmaal -ka: (magac, lab, keli) qof afmiinshaar ah oo waxa afkiisa ka soo baxa oo qudha ku nool.

de: orator, elequent person

lx: afmaal

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: afmaal

(Afyaal-ka)

1. Madax; horfiiq.

2. Qofka dadka soo dhoweyntiisa u qaybsan.

3. Oodafo; dhacan.

4. Horgalka tusbaxa.

m.l 1. Hoggaamiye; horyaal. 2. Qof cid u qaabbilsan soo dhoweynta. 3. Aftahan. 4. Oodafo. 5. Mir ka duwan iniinaha tusbaxa, dheer, oo soo ooda taxa tusbaxa.

m.l 1. Hoggaamiye; horyaal. 2. Qof cid u qaabbilsan soo dhoweynta. 3. Aftahan. 4. Oodafo.

5. Mir ka duwan iniinaha tusbaxa, dheer, oo soo ooda taxa tusbaxa.

m. n., [compound] protocol officer, host

-ka: (magac, lab, keli) madaxa hoggaanka ummad u haya. Afyaal Eebbahay ha kaa dhigo. Dh: horfiiq, madax, halfiiq.

afyaal -ka: (magac, lab, keli) qofka u xilsaaran dadka soo dhoweyntiisa iyo qaabilaaddiisa.

afyaal -ka: (magac, lab, keli) oodda iridda hore la saaro. Afyaal weyn buu Ducaale soo gooyay. Dh: afsaar, dhacan, oodrogo, oodafo.

afyaal -ka: (magac, lab, keli) horgalka tusbaxa; firida weyn ee tusbaxa u horraysa. Afyaalkii baa tusbaxa ka maqan. Dh: horgal.

de: protocol officer, host

lx: afyaal

pd: (-ka)

ps: n2-m-cmp

key: afyaal

(Ardaal-ka)

Qof aan wanaagsaneyn; nacas; dabbaal; (ama ardal).

m.l (-llo, m.dh) Qof aan ceebta ka xishoon.

m.l (-llo, m.dh) Qof aan ceebta ka xishoon.

m. n. stupid person, fool; vagabond

-ka: (n) slow learner; stupid, obtuse (ob-tuus)

-ka: (magac, lab, keli) qof garaad ku filan ama male wanaagsan aan lahayn. Ardaal taladii ha yeelin, aqoontaada na adeegso. Dh: doqon, nacas, dabbaal, caran.

ardaal-sha: (magacwadareed) dadka doqmo ah ee aan turis lahayn. Ardaashii jidbaale i heshee igu unuungoysey. Dh: caaqyo, doqmo.

a: ardal

de: stupid person, fool; vagabond

lx: ardaal

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: ardaal

(Dabaa-sha)

Biyaha dhexdooda oo sida kalluunka loo dhex marmaro, iyadoo aan waxba la haysan lana cuskanayn, cagahana aan dhulka lagu hayn; (ama dabbaal).

m.dh Dhaqdhaqaaq habaysan oo ay nafleydu sameyso markay biyo ku dhex jiraan si aayan ugu hafan. la-mid: dabbaal².

m.dh Dhaqdhaqaaq habaysan oo ay nafleydu sameyso markay biyo ku dhex jiraan si aayan ugu hafan. la-mid: dabbaal².

f. n. swimming

-dabaasha: (n) swimming (iswi-ming); swim (iswim). Ex: dabaal ma taqaan? do you know how to swim?

-sha: (magac, dhedig, keli) biyaha oo la dul sabbeeyo iyaga oo aan dhulkana la gaadhayn.

a: dabbaal

de: swimming

lx: dabaal

pd: (/sha)

ps: n1-f, n2-f

key: dabaal

سياحة

-ta: (magac, dhedig, keli) bir la geliyey dhamac ama bayteriga oo dab iyo tamar loo yeelo iyadoo la adeegsanayo koronto.

-ka: (magac, lab, keli) dab u yeelis. Dabays badan weli umaad yeelin birtan.

m.dh (-lo, m.l) (daawo) Cudur dadku isu gudbiyo oo uu keeno fiirus kuna dhaca maskaxda iyo xangullaha. Fiirusku wuxu raaca saxarada qof fiiruska qaba, sidaas darteed cudurku wuxuu ku badanyahay meesha nadaafaddu ay ku yartahay, nooca dhicisooba ee cudurkaas waxa keliya oo jirrada cunaha iyo xiidmaha astaamuhuna waxay noqonayaan oo keliya caloosha oo qasanta ama durey sidiis; cudurka dabeysha oo aan curyaannimada gaarin wuxu leeyahay muruqyada oo adkaada gaar ahaan kuwa surka iyo dhabarka cudurka dabeysha oo curyaannimada wata waa ka tiro yaryahay midka aan sare ku soo sheegnay, noociisa sahlanna waxa la socda itaaldarro muruqyada ama curyaannimo. Cudurka dabeysha ee ku dhaca maskaxda waxa curyaama muruqyada neefsashada taas oo keeni karta dhiibaato neefsasho. la-mid: dabayl¹ (5).

m.dh (-lo, m.l) (daaw.) Cudur dadku isu gudbiyo oo uu keeno fiirus kuna dhaca maskaxda iyo xangullaha. Fiirusku wuxu raaca saxarada qof fiiruska qaba, sidaas darteed cudurku wuxuu ku badanyahay meesha nadaafaddu ay ku yartahay, nooca dhicisooba ee cudurkaas waxa keliya oo jirrada cunaha iyo xiidmaha astaamuhuna waxay noqonayaan oo keliya caloosha oo qasanta ama durey sidiis; cudurka dabeysha oo aan curyaannimada gaarin wuxu leeyahay muruqyada oo adkaada gaar ahaan kuwa surka iyo dhabarka cudurka dabeysha oo curyaannimada wata waa ka tiro yaryahay midka aan sare ku soo sheegnay, noociisa sahlanna waxa la socda itaaldarro muruqyada ama curyaannimo. Cudurka dabeysha ee ku dhaca maskaxda waxa curyaama muruqyada neefsashada taas oo keeni karta dhiibaato neefsasho. la-mid: dabayl¹: (5).

Wind

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax aan af lahayn ahaansho (qalab wax gooya).

(tilmaame) bir goynteedu daran tahay; bir saawir ah.

afdaran: (tilmaame) qof afxun kolka uu hadlayo; qof si aan asluubaysnayn u hadla.

-ka: (magac, lab, keli) hadal u diidid; cabudhinta afkaarta oo la sheegto. Dh: cabbudhin.

afqabad -ka: (magac, lab, keli) dhib iyo wixii la mid ah ka hortegiddood ama joojintood. Belaayo afqabad bay leedahay.

(fal) laydha u dhig oo neecawi si uu kuugu engego.

(fal) naqshadee oo midab ama midabbo u yeel. Sawirka midabay. Dh: midabee.

-ka: (magac, lab, keli) beertu marka ay afar dhegood leedahay; biqilku marka uu qiyaasta hal toddobaad jiro.

(fal) afbeel oo waxba ha goyn, saawir noqo. Dh: afbeel, afdarree, saawirow

-ka: (magac, lab, keli) si aan wax laga. fiirsan u hadalid. Afnugaylku waa dhaqan aan qof weyn ku fiicnayn.

m.f.dh eeg alaabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xafiis iyo wax la mid ah, qalab shaqo soo dhigid.

(fal) khiyaamo iyo daba mar samee. Nin ku aaminay mardabay ha is odhan. Dh: mardabee, khiyaamee, dabamar.

(Midabayn-ta)

Midab u yeelid.

m.f.dh eeg midabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) midab ama midabbo kala jaadjaad ah u yeelid. Dh: naqshaday midabays.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg midabayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) qoofalidda gammaanka lugta iyo jeeniga la isku xidho. Dh: shakaalid, shakalid.

(Dafdaflayn-ta)

Dafdaf la imaansho; sida dafdaflaha yeelid.

m.f.dh eeg dafdaflee.

-ta: (magac, dhedig, keli)) fudayd iyo xog la'aan la or'ordid. Dh: miyiritaan.

-ka: (magac, lab, keli) dafdaflayn la imasho.

-ta: (magac, dhedig, keli) talo ku meelgaadh ah oo mushkilo taagan lagu xalliyo.

aba'abayn-ta: (magac, dhedig, keli) hadaaqa ilmaha yar lagu aamusiiyo. Maandhow aba'abayn baan ku wadi ubadka reer Xooshe. Dh: abaabo.

m.dh.w eeg ficil.

m.f.dh eeg afdaran. la-mid: afdarnaansho, afdarraan, afdarraansho, afdarro.

-ta: (magac, dhedig, keli) afxumada birta saawirta ah ee aan wax goyn.

afdarnaan -ta: (magac, dhedig, keli) afxumada qofka aan si hufnayn u hadla ee dadka kale ku dhiba.

m.dh la-mid: afdarnaan.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg afqabad.

-ta: (magac, dhedig, keli) rasaas ama waran wax aad kuugu dhaw ku dhufasho.

-ga: (magac, lab, keli) eeg alaabaysad. alaabayso: (fal) aqal, xafiis ama wax kale, u alaab guro oo qalabayso.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg bardad.

(fal) neef gammaan ah, daddaabe ku xidh. Dh: shakaal, shakal.

m.f.dh eeg dannabee.

(Faddarayn-ta)

Wax faddaraysan ka dhigid; najaasayn; wasakhayn.

m.f.dh eeg faddaree.

-ta: (n) contamination (kon taam e neey shin); foulness

-ta: (magac, dhedig, keli) wasakh ama nijaas gaadhsiin. Dh: faddaaddayn. Li: nadiifin.

faddarayn -ta: (magac, dhedig, keli) dhaqan xun barid. Dh: aafayn. Li: tarbiyadayn, edbib.

-ka: (magac, lab, keli) eeg faddarayn.

Gacan daar

-ta: (magac, dhedig, keli) qof muruq qabtay, shey kulul saarsaarid. Dh: diirdiirin, solid.