abqaalid

-ta: (magac, dhedig, keli) geed meel ka baxay, rujin oo meel kale ku joojin. Dh: abaqaalid.

(Dabbaalid-da)

(xoolo, ugaar) dib u soo waabin; soo rogid; horjoogsasho.

m.f.dh eeg dabbaal³. la-mid: dabbaal¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) in yar joojin oo aguugga ka hakin. Lo'du dabbaalidda ayay ku mirataa. Dh: waabin, hakin, dabaalis.

-da: (magac, dhedig, keli) dadka gaar ahaan dhallinyarta xoogga leh, hub qaadid.

dabqaadid -da: (magac, dhedig, keli) (u ~) kala labo qolo oo is haysa oo heshiisiin. Dabqaadidda labada beelood ayaa wada?

(Qalqaalid-da)

Tabaabushayn; abaabulid.

m.dh (-iyaal, m.l/dh) A. ah: haan duug ah oo biyaha sii daysa; boos.

m.l (-do, m.l) (baayoloji) Ka rujinta geedka laga rujiyo meel ee la geeyo meel kale. Tusaale: “Ka saaridda geed dheri lagu beeray ee loo wareejiyo dhulka”.

m.l (-do, m.l) (baay.) Ka rujinta geedka laga rujiyo meel ee la geeyo meel kale. Tusaale: Ka saaridda geed dheri lagu beeray ee loo wareejiyo dhulka.

(fal) geed meel ka biqlay, meel kale u rar oo ku jooji.

(fal) eeg abaqaal.

abqaal: (fal) xoolaha wad adiga oo daajinaya.

bąalid¹: m.l B. ah: wax muddo dheer jiray oo aad u gaboobay.

bąalid²: f.mg1 (-day, -dday) Wax muddo dheer jiray, aad u gaboobid.

-ka: (magac, lab, keli) walax duug ah. Baalid dharku wuxuu noqdaa markaan, boodhka laga maydhin.

baalid -ka: (magac, lab, keli) weel aan bilo waxba lagu shuban ama lagu ridan. Baalid gaawuhu wuu ka bixi markuu, geelo wada irmaanaado.

m.dh eeg abaab². la-mid: ababid. la-mid: abaab¹, abaabis.

-da: (magac, dhedig, keli) xaabista iyo unuunufka wax meel ku daadsan.

(Abaadid-da)

(ku abaadid) ku daa'imid, ku waarid, ku ahaansho.

m.f.dh eeg abaad². la-mid: abaad¹.

-da: (magac, dhedig, keli) duugowga iyo dabargo'a tilmaamaya baabi'idda wax jiray. Dh: goofid, gaboobid, raagid, duugoobid.

(Aqbalid-da)

Wax lays faray ama laysu soo jeediyey oggolaansho; yeelid.

m.f.dh eeg aqbaal². la-mid: aqbal¹.

-da: (magac, dhedig, keli) wax la is faray ama la isu soo jeediyey oggollaansho; arrin ama talo laguu soo jeediyey yeelid. Aqblidda aabbaha ayuu meherku ku xidhan yahay. Dh: oggolaansho, hoggaansamid, yeelid. Li: diidid.

(Awaalid-da)

Filid; malayn; sugid; saadin.

m.dh la-mid: aawil¹, aawilid, awaal¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) wax saadin; wax saadaalin.

-da: (magac, dhedig, keli) ka warramidda wax aan weli dhicin iyada oo la kaashanayo astaamaha lagu tilmaansan karo.

(Abbaarid-da)

Leexleexad la'aan iyo toos u aadid; (ku abbaarid): ku toosin; ku duwid; ku aaddin.

m.f.dh eeg abbaar³. la-mid: abbaar¹.

-da: (magac, dhedig, keli) toos u beegsashada wax ama meel la wada og yahay. Doonnida la waayay waxay seegtay abbaaridda jihadii ay u socotay.

(Abraarid-da)

Jibaaxid; majiirid.

m.f.dh eeg abraar². la-mid: abraar¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) bootin fiirsasho la'aan ah. Dh: jibaaxid, majiirid.

abraarid -da: (magac, dhedig, keli) gelitaanka safar aan soo laabasho lahayn. Dadkii hore abraarid ayey geli jireen. Dh: hayaamid. Li: negaansho.

(Xabaalid-da)

Dhulka god uga qodid oo ku qarin; ciid ku rogid; aasid; duugid; asaruurid.

m.f.dh eeg xabaal³. la-mid: xabaal¹, xawaal¹.

-da: (n) burying (beer-ing); interring (in-teer-ing); the act of burying ~ meyd aasid

-da: (magac, dhedig, keli) qabri ku aasid; meel god ah ku duugid. Xabaalidda dadku waa fardulkifaaya. Dh: aasid, duugid, asaruurid.

m.f.dh eeg yabaal². la-mid: yabaal¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) curub cusub oo jilicsan bixin. Geed waliba yabaalid buu qurux ku leeyahay. Dh: fiilid, magoolid.

yabaalid -da: (magac, dhedig, keli) caajisid. Xaraarada ayaa yabaalidda ligu wacan.

m.f.dh eeg ambaqaad². la-mid: ambaqaad¹.

-da: (magac, dhedig, keli) hawl iyo wax la mid ah oo meel maraysey, halkii ka sii jaanqaadid.

(Anbaqaadid-da)

Meel ka qaadid, ka bilaabid, ka wadid.

m.f.dh eeg dabaqaad². la-mid: dabaqaad¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) qof wax ka dhacay ka dabaqaadid oo ka daba xadid.

-da: (magac, dhedig, keli) laablakicid; laabkicid.

(Abaabulid-da)

Arrin isku duwid; hagaajin; qabanqaabin; dumid (col).

m.f.dh eeg abaabul². la-mid: abaabul¹.

-da: (magac, dhedig, keli) qabanqaabada hawl ujeeddo leh oo soo socota. Dh: qabanqaabo. abaabulis -ta: (magac, dhedig, keli) qabanqaabada iyo ururinta dad iyo duunyo lagu fulinayo qorshe ujeeddooyin leh. Dh: abaabulid.

de: transplant, resettle

hm: 1

lx: abaqaal

pd: (abaqaalay)

ps: v1=

key: abaqaal_1

de: transplanting, resettlement

hm: 2

lx: abaqaal

pd: (-ka)

ps: vn-m

key: abaqaal_2

m.f.dh eeg abbaaran¹.

-da: (magac, dhedig, keli) ku beegnaanshaha meel ama milay.

-da: (magac, dhedig, keli) labo qof oo isguursatay, isku hoyn.

m.f.dh eeg cabbaar³.

-da: (magac, dhedig, keli) joojin iyo candhasaabid. Cirkoo da'aya deegaan yarbaa lagu cabbaasaaye. Dh: joojin, gaagixin.

(Callaalid-da)

Callaal siin; laaluushid.

m.f.dh eeg callaal². la-mid: calaal¹, calaalid, callaal¹ (4).

-da: (magac, dhedig, keli) callaal siin; laaluushid.

m.l la-mid: dabaalasho.

-da: (magac, dhedig, keli) qof dhedig oo nacas ah. Dh: doqon, nacas.

dabbaalad-ka: (magac, lab, keli) biyo, dhex sabbayn oo jibaaxid.

m.dh la-mid: dabaalin.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof aan dabbaal aqoon biyo dhexmarsiin, dabaalsiin biyaha dhexdooda.

-ka: (magac, lab, keli) dabbaal biyo dhexdood ku marin.

dabbaalis-ta: (magac, dhedig, keli) xoolo socda joojin ama leexin. Dh: hakin.

(Dabbaanid-da)

Webi ama durdur lug ku gudbid; dabbaanka biyaha socda lug ku marid.

m.f.dh eeg dabbaan³. la-mid: dabbaan¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) webi ama durdur lug kaga gudbid. Dabbaanid kaga gudub togga.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg dabqaadid.

m.f.dh eeg dabraac³. la-mid: dabraac¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) «soo~ ehel iyo qaraabo raadsasho.

dabraacid-da: (magac, dhedig, keli) (soo ~) meel cunto leh raadsasho.

dąllaalid: m.f.dh eeg dąllaal². la-mid: dillaalid, dullaalid.

-da: (magac, dhedig, keli) labo wax kala iibsanaya u kala dhaxayn oo u kala iibis. Dh: dillaalid.

-da: (magac, dhedig, keli) dal dalkisii laga riixo oo dad kali ka qaataan. Dh: dalqaadis.

m.f.dh eeg danqaab². la-mid: danqaab¹, danqaabo.

-da: (magac, dhedig, keli) wax kolka horeba aan luga adag ku joogin, taabasho oo danqarid. Dh: daarid, dhibid.

m.f.dh eeg duqlaal.

(Galgaalid-da)

(xoolo, kd.) galgaal noqosho.

m.f.dh eeg galgaal².

-da: (magac, dhedig, keli) naag ama neef aan dhalin, oo aad u cayila noqosho.

(Gantaalid-da)

Gantaal ku ridid, ku dhufasho.

-da: (magac, dhedig, keli) gantaal ku ridid ama ku dhufasho.

(Garqaadid-da)

1. Gar niqiddeed gelid oo dad ama cid kale ku kala saarid; garsoorid; garniqid.

2. Hoggaamin; wadid.

m.f.dh eeg garqaad². la-mid: garqaad¹.

-da: (magac, dhedig, keli) garsoorid ama dhexdhexaadin; dacwad qaadis.

m.f.dh eeg habsaan². la-mid: habsaan¹.

-da: (magac, dhedig, keli) ka maqnaasho xilligii loo baahnaa; dib u dhicid. Dh: raagid.

m.f.dh eeg halmaal.

-da: (magac, dhedig, keli) xirfad iyo wixii la mid ah, ku shaqaysi lagu shaqaysto oo wax lagaga dheefo.

halmaalid -da: (magac, dhedig, keli) (la ~) cid kale, wax la wadaagid ama kala mid ahaansho; wax kala sinnaansho.

m.f.dh eeg halqaad². la-mid: halqaad¹ (2).

m.f.dh eeg harqaan².

m.dh la-mid: hubqaadasho.

-da: (magac, dhedig, keli) gaashaanqaadid.

(Kalkaalid-da)

Gargaarid; kaalmayn; taageerid; waxtarid.