abla'ablay

(tilmaame) wax kala sooran; kala soocsoocan. Waxa ay wadaan adhi abla'ablaysan.

-ta: (magac, dhedig, keli) tol iyo qaraabo la'aan. Caddaawe waxa uu reeraha kale baahada ula bixiyaa waa abla'aan. Dh: tolla'aan.

-ta: (magac, dhedig, keli) talo ku meelgaadh ah oo mushkilo taagan lagu xalliyo.

aba'abayn-ta: (magac, dhedig, keli) hadaaqa ilmaha yar lagu aamusiiyo. Maandhow aba'abayn baan ku wadi ubadka reer Xooshe. Dh: abaabo.

(fal) kolba si u hadal; hadal aan islahayn, wada sheegid. Dh: laba'aflee.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadallo is dhaaf ah oo kala duwan, ku hadlid; marba si u hadlid; labo siyood oo is burinaya ku hadlid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg laba'aflayn.

m.f.dh eeg labadablee.

-da: (magac, dhedig, keli) digri iyo duco haweenka u gaar ah oo la sameeyo marka haweenay uur leh ay dhowaato, ama markii la xusayo Abbaay Faadumo oo lagu wado gabadhii Rasuulka, naxariis iyo nabadgelyo korkiisa ha ahaadeene.

(adv) mostly (most li); generally (jena rali); usually vush wali) ~ aalaa

alaalax¹: m.l 1. Socod lala dhacdhacayo tabar darro awgeed; 2. A. ah: qof sakhraansan.

alaalax²: f.mg1 (-xay, -xday) Tabar darro awgeed la dhacdhacid.

m.l 1. Socod lala dhacdhacayo tabar darro awgeed; 2. A. ah: qof sakhraansan.

(fal) si dandannaani iyo dhacdhacitaan ah u soco.

alaalax: (tilmaame) meel madhan oo tuugo ama waxqaadid lagu dhammeeyay.

alaalax -a: (magac, lab, keli) socod dandannaanni iyo dhacdhacitaan ku jiro.

(fal) wax ba'an ka dhig; qof ama wax kale, ka dhig wax daran oo xun.

(fal) wax ama shaqo, korka kala soco. Dh: kormeer.

Kartida xusuusta iyo wax garashadiisu yar tahay; wax kasta oo loo sheego ama la ogeysiiyo illaawa.

f.mg4 (-'aa, -'ayd) Qof aan xusuus lahayn ahaansho.

f.mg4 (-'aa, -'ayd) Qof aan xusuus lahayn ahaansho. m.f.dh, laabla'aan.

adj., [expression] absent-minded

-aa: (adj) forgetful (for-gat-fuul); unmindful (an-maayndfuul); oblivious (obliiviyas) ~ hilmaan badan

(tilmaame) dhugmo la'aan, fahamo yaraan aan wax badan la fahmin. Dh: qalbila'.

de: absent-minded

lx: laabla'

pd: (laabla'aa)

ps: adj-expr

key: laabla'

(fal) khilaaf ama colaad, talo lagu meel gaadho oo heshiisiin ah ku nabadee.

aba'abee-da: (magac, dhedig, keli) ilmo yar, hadaaq ku aamusii. Dh: abaabee.

-ka: (magac, lab, keli) abaar aad u daran oo aafo ah. Waxaa arligii beddelay, abaar iyo aafo kulul, abaalays baa ka dhacay.

f.mg2 (-yay, -ysay) U a.: cid, cid kale oo samo u gashay u aqoonsanaan.

f.mg2 (-yay, -ysay) U a.: cid, cid kale oo samo u gashay u aqoonsanaan. m.f.dh, abaalhayn.

m.dh Afgaroocnimo. la-mid: afla'aansho.

f. n. not knowing how to speak properly

-ta: (magac, dhedig, keli) weel ama meel aan afaaf la'aan.

afla'aan -ta: (magac, dhedig, keli) cid aan si wanaagsan u hadli aqoon; qof aan balaaqo lahayn.

a: afla'aansho (/ha)

de: not knowing how to speak properly

lx: afla'aan

pd: (-ta)

ps: n-f

key: afla'aan

m.f.dh eeg alaabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xafiis iyo wax la mid ah, qalab shaqo soo dhigid.

(fal) madhi oo wax ba ha reebin. Tuugadu bangiga way alalaxaysay oo waxba kagama tegin. Dh: alalaxee, alalixi.

alalaxay: (fal) cid kale, si cagajiid iyo dandannaani ah u socodsii. Dh: alaalixi, alaalaxee.

-ta: (magac, dhedig, keli) ku celcelinta ereyga 'ba'a' laftirkiisa. Ba'alaynta balaayaa ka danbaysa.

-da: (n) birds that can fly ~ haad

(fal) wax qof uu diidanyahay ama saluugganyahay oggalaysii; qof xanaaqsan raaligeli.

(fal) walaalo ka dhig. Dadka walaaleeya.

(fal) neef dhimanaya gawrac si aanu duufin. Laxda xalaalay intayna duufin. Dh: qal xalaalee, gawrac. Li: duufi.

xalaalay: (fal) ilma yar baarada ka goo gaar ahaan gabadh. Wiilku intuu yaryahay xalaalay. Dh: gud, baaragoo, xalaalee.

xalaalay: (fal) ammaano ciddii lahayd illaws iska yeelo. Hadduu kombiyuutarka kuu soo doona waayo ka xalaalay. Dh: xalaalee.

xalaalay: (fal) shay inuu bannaan yahay banne ku fatwoo. Cunidda jaadka xalaalay: Dh: xalaalee bannay.

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la abaabulay ahaansho (hawl).

f.mg4 (-lnaa, -lnayd) Wax la abaabulay ahaansho (hawl). m.f.dh, abaabulnaan.

(tilmaame) wax si wanaagsan loo qabanqaabiyay.

m.l (-bayaal, m.l/dh; -bayo, m.dh) Qof aan khayr badan lahayn.

-ga: (magac, lab, keli) qofka dadku ka cawdo oo dhagarta iyo amarkutaaglaynta badan. Allaqabey, wuxuu na gabraday geesiyaal badane.

(fal) habhab u soco ama u orod. Dh: hanbulhanbullee, buldhuqbuldhuqlee.

-ta: (magac, dhedig, keli) si qardajeex ah oo hubsiimo lahayn u dhaqmid.

(fal) cid kale, ereyo aan raalli laga ahayn kula hadal; hadal cay iyo afxumo ah cid kale ku dheh; wax xun qof kale ku sheeg. Dh: cay, afxumay.

-da: (magac, dhedig, keli) labo sawir oo caag iyo wax kale ba ka smaysan oo lagu metaalo in ay xaas yihiin.

(fal) xoog u hillaac; si halalac ah u bidhaan. Dh: walacwalaclee, hillaac.

(tilmaame) qalabka la adeegsado, mikii labada dhinacba af uu wax ku jaro ku leh.

(fal) qof, garbaduub u xidh; si labadible ah u xidh. Dh: labdiblee, garbaduub.

(fal) labo goor kac ama bood.

labakaclay: (fal) xanuun iyo wax la mid ah, dib u goco oo soo noolow. Dh: labakaclay.

m.f.dh eeg kabbaqablee. la-mid: kabbaqubleyn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg mala'awaal.

m.l la-mid: alabbasleyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) ku ciyaarista labo sawir oo caag iyo wax kale ba ka smaysan oo lagu metaalo in ay xaas yihiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) dareere shubnaya shanqarta ka baxda oo soo noqnoqda. Balalaxlaynta biyaha waxaraha oomman yaanay ku qamaamin.

-ta: (magac, dhedig, keli) hillaacid ama si halalac ah u bidhdhaamid. Dh: halalaclays.

-ka: (magac, lab, keli) si halalac ah u bidhdhaamid. Dh: halalaclayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg haldhabaalayn.

(v) do together; work as a team

f.g2 (-leeyay, -laysay) Dareere si aayar ah u cabbid. la-mid: kabbaqublee.

v., [compound] take small gulps of something, sip

(fal) kabbaqable ka dhig: qandac ka dhig.

de: take small gulps of s.t., sip

lx: kabbaqablee

pd: (kabbaqableeyey)

ps: v2a=cmp

key: kabbaqablee

(Labacanlayn-ta)

Si labacanle ah wax u cunid, u boobid; xagga iyo xaggaba ka qaadid.

m.f.dh eeg labacanlee. la-mid: labacanlays.

-ta: (magac, dhedig, keli) labada can ba wax ku cunid oo aad u boobid oo dhinac walba ku calalin. Dh: labacanlays.

m.l la-mid: labacanlayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg labacanlayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof, si garbaduub ah u xidhid, Dh: garbaduubid, labadiblays.

-ka: (magac, lab, keli) eeg labadiblayn.

(Labakaclayn-ta)

Labo jeer kicid ama boodid ama soo noqosho.

m.f.dh eeg labakaclee. la-mid: labakacle.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo jeer kicid ama boodid. Riddadaydu labakaclayn bay sii samaysay intaanay derbiga gaadhin.

labakaclayn -ta: (magac, dhedig, keli) wax la dhammeeyay oo laga bogsaday haddana dib u soo gocasho.

Parabolic

(Mala'abbaar-ka)

Mala'awaal.

-ka: (magac, lab, keli) malayn la saadaaliyo sida ay wax noqon doonaan xilliga soo socda. Mala'abbaar ayaa shinnida la waydiiyaa. Dh: male, saadal, odoros, mala'awaal.

m.f.dh eeg tabaabulee. la-mid: tabaabulo, tabaabulshayn, tabaabu-lyayn, tabaabulyo

Impostazione

Setting out

-ta: (magac, dhedig, keli) tabaabushayn; tabaabulyayn.

(Walalaclayn-ta)

Iftiin walalac ah muujin, soo celcelin.

m.f.dh eeg walalaclee. la-mid: walaclayn.

-ta: (magac, dhedig. keli) eeg walaclayn.

m.dh Digri haweenka u gaar ah oo la sameeyo marka haweeney ay kuraysanayso ama markii caado ahaan loo xusayo abbaay Faaduumo oo lagu wado gabadhii Rasuulka (n.k.h.a.).