abaalays

(Abaalhayn-ta)

Samaan laysu falay, mahad iyo xusuus wanaagsan u hayn.

m.f.dh eeg abaalhay.

vl. n., [compound] gratitude for a favor, indebtedness

-ta: (magac, dhedig, keli) xasuus iyo wanaag oo loo hayo cid horay samafal u geysatay. Abaalhayntu waa dhaqan wanaagsan.

de: gratitude for a favor, indebtedness

lx: abaalhayn

pd: (-ta)

ps: vn2-f-cmp

key: abaalhayn

m.l la-mid: abaaraysasho.

f.mg3 (-stay, -satay) Wax abaari ku dhacday noqosho (meel). la-mid: abaarso.

(fal) roobla'aan iyo nabaadguur ha kugu dhacaan.

-ka: (magac, lab, keli) eeg habaqlayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg magaalayn.

-ta: (magac, dhadig, keli) cid sabaale ku wadid, sasab ku qancin. Sabaalayn buu qoys ku dhaqmaa. Dh: sasabaad.

-ka: (magac, lab, keli) sagaal ka dhigis.

(Tabaalayn-ta)

Tabo u helid; farsamayn.

m.f.dh eeg tabaalee. la-mid: tabaalayo, tabaalays.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dhibaataynta; silcinta waxyeello iyo kadeed la gaadhsiiyo, noole. Dh: tabaalays, dhibaataynta.

m.dh la-mid: tabaalayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg walaalayn.

m.l la-mid: xalaalayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg xalaalayn.

-ka: (magac, lab, keli) baslayn u dhaqaaqid.

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, gaal ka yeelid.

gaalays-ta: (magac, dhedig, keli) middi weyn oo af badan. Cali gaallays buu soo tuntay.

-ka: (magac, lab, keli) geed geedaha ku marma oo xooluhu cunaan. Daaraddayada laalays baa ka baxay.

-ka: (magac, lab, keli) saalo dhigis xoolaad. Geel ban jooga oo yamaarug daaqay, saalays badanaa.

saalays -ka: (magac, lab, keli) eeg saalayn.

f.mg2 (-yay, -ysay) U a.: cid, cid kale oo samo u gashay u aqoonsanaan.

f.mg2 (-yay, -ysay) U a.: cid, cid kale oo samo u gashay u aqoonsanaan. m.f.dh, abaalhayn.

(Abaarayn-ta)

Abaar ka dhigid.

m.f.dh eeg abaaree. la-mid: abaaraysiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhul iyo deegaan barwaaqo ahaa, xaalufin ama abaar ku ridid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg baallayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) geed ka mid ah geedaha xun oo sunta ah. Ibaatays ayuu neefku cunay. Dh: geedxun, geedqaaqle, geedawaabay.

(fal) wax qof uu diidanyahay ama saluugganyahay oggalaysii; qof xanaaqsan raaligeli.

-ka: (magac, lab, keli) eeg abla'ablayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg laba'aflayn.

m.l la-mid: labacanlayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg labacanlayn.

Dhibaataysan.

f.mg4 (-snaa, -snayd) 1. Wax dhibaato dhaqaale hayso ahaansho. 2. Qof daal badani hayo ahaansho.

f.mg4 (-snaa, -snayd) 1. Wax dhibaato dhaqaale hayso ahaansho. 2. Qof daal badani hayo ahaansho. m.f.dh, tabaalaysnaan.

der. [adjective] needy, in (economic) difficulty

-tabaalaysnaa / tabaalaysnayd: (adj) destitute (dhes-ti-tuut); poverty-stricken; in need; in difficulties, poor (puur); disadvantaged (dis-adh-vaan-teey-jidh) ~ liita

(tilmaame) noole waxyeello gaadhay oo dhibaataysan. Dh: dhibaataysan.

de: needy, in (economic) difficulty

initial: t

lx: tabaalaysan

pd: (tabaalaysnaa)

ps: adj-der

key: tabaalaysan

m.l la-mid: abaalmarin.

-ta: (magac, dhedig, keli) ajarka uu Ilaahay siiyo addoomihiisa wanaagsan. Dh: abaalmarin.

abaalmaris-ta: (magac, dhedig, keli) samafal iyo hawl wanaagsan uu geystay uga abaalgudid.

m.l la-mid: abaaraysasho.

-ka: (magac, lab, keli) roob waayid oo dhulkii oomane noqod.

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax abaari haleeshay ahaansho (dhul).

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax abaari haleeshay ahaansho. Tusaale: Meeshaasi waa dhul abaaraysan. m.f.dh, abaaraysnaan.

(tilmaame) deegaan roob waayay oo oomane noqday.

f.g2 (-iyay, -isay) la-mid: abaaree.

(fal) dhul, abaar ka dhig.

-ta: (magac, dhedig, keli) si qardajeex ah oo hubsiimo lahayn u dhaqmid.

-ga: (magac, lab, keli) beerlaxawsiga gabadh la walaalaysanayo. Dh: aaddaysi, walaalaysi, huunnaysi.

-ka: (magac, lab, keli) eeg cambaarayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg canbaarayn.

(fal) xoolo, dhanka dabaysha u kac.

(Dhabaalayn-ta)

1. Dhabbaalo ku dhufasho.

2. Guubaabin.

m.f.dh eeg dhabaalee. la-mid: dhabaalo.

-ta: (magac, dhedig, keli) awr, mid kale qallaxato ku dhufasho. Dh: qallacatayn.

dhabaalayn-ta: (magac, dhedig, keli) guubaabin oo gooddin iyo boorrin iskugu darid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg habhablayn.

-ga: (magac, lab, keli) eeg magaalaysad.

(fal) meel cammiro oo magaalo ka dhigo. Xaafad kastaay suuqaaga magaalayso.

magaalayso: (fal) magaalada u bax oo waxaad uga baahan tahay ka soo iibso. Dh: safro.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg rabrablayn.

-ga: (magac, dhedig, keli) eeg sagaalaysasho.

-ka: (magac, lab, keli) shaqaalayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg waabaayayn.

-ga: (magac, lab, keli) eeg xalaalaysasho.

f.g3 (-stay, -satay) 1. Wax aan xalaal ahayn xalaal ka dhigasho. 2. Hanti dad kale leeyahay isasiin.

f.g3 (-stay, -satay) 1. Wax aan xalaal ahayn xalaal ka dhigasho. 2. Hanti dad kale leeyahay isasiin. m.f.dh, xalaalaysasho.

v. permit something religiously; consider something allowed ~ pure for oneself

(fal) ilmo aad dhashay gud oo baarada ka gooso. Ilmahaaga xalaalayso intaad kuwa dadka kale hadal hayso. Dh: gudo.

xalaalayso: (fal) neef dhimanaya biree oo sharci ku gawraco. Saca xalaalayso intuu duufayo. Dh: gawraco, galo.

xalaalayso: (fal) wax si sharci la'aan ah iskaga cun oo adu isku xalaalee. Dh: bannayso.

xalaalayso: (fal) wax aadan lahayn oo gacanta kuugu jira si aan sharci ahayn xalaal uga dhigo. Dh: bannayso.

de: permit s.t. religiously; consider s.t. allowed ~ pure for oneself

initial: x

lx: xalaalayso

nt: xalaalaysad (ka) [vn-m], xalaalaysasho (/da) [vn-f]

pd: (xalaalaystay)

ps: v3b=tr

key: xalaalayso

-ta: (magac, dhedig, keli) talo ku meelgaadh ah oo mushkilo taagan lagu xalliyo.

aba'abayn-ta: (magac, dhedig, keli) hadaaqa ilmaha yar lagu aamusiiyo. Maandhow aba'abayn baan ku wadi ubadka reer Xooshe. Dh: abaabo.

f.g2 (-iyay, -isay) Qof u abaalgudid.

f.g2 (-iyay, -isay) Qof u abaalgudid. m.f.dh, abaalmarin.

v., [compound] reward, return a favor

(fal) uga abaalgud hawl wanaagsan oo uu qabtay. Abaalmari oo dhiirrigeli ardayga geyfan ee dedaala.

cf: jiso

de: reward, return a favor

lx: abaalmari

pd: (abaalmariyey)

ps: v2a=cmp

key: abaalmari

جَزَاء تَوَاب

-ga: (magac, lab, keli) eeg alaabaysad. alaabayso: (fal) aqal, xafiis ama wax kale, u alaab guro oo qalabayso.

-ka: (magac, lab, keli) eeg astaamayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax samayntiisa laga maagayo oo dadka hortii la falo si inta kale ay ugu dhiirrato. Dh: balaalaxayn, biimayn. balaambal -ka: (magac, lab, keli) carcaraaf iyo saxaariir dhib badan. Dh: balanbal, balambal.

-ka: (n) a person affected with paralysis; paralytic (para litik)

m.f.dh eeg dabaylee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xagga dabaysha u kaxayn. Xoolaha dabaylaynta ka daa.

(fal) awr, mid kale qallaxatee.

-ta: (magac, dhedig, keli) socdaal dheer oo xidhiidhsan marid; socod aan kala go' lahayn samayn. Laba habeen oo habaqlayn ah ayaan ku soo gaadhnay magaalada.

-ka: (magac, lab, keli) eeg hataaqayn.

v. observe, look after, take care of something (for oneself)

(fal) si foojignaan leh u eego.

de: observe, look after, take care of s.t. (for oneself) Alt sp: ilaaleyso

lx: ilaalayso

pd: (ilaalaystay)

ps: v3b=tr

key: ilaalayso

(fal) awood yeelo. Dh: xoogayso.

m.l la-mid: jibaaleyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof muruq qabtay, shey kulul saarsaarid. Dh: diirdiirin, solid.

-ka: (magac, lab, keli) eeg macaanayn.

macaanays-ta: (magac, dhedig, keli) eeg macaanayn.

-ka: (magac, lab, keli) noole da'dii la dhalayay gaadhay oo xanuun ama abuur Ilaahay darteed aan dhalin isaga oo galmoodkii loo baahnaa sameeyey Sac madhalays ah ayuu iibsaday. Li: dhalooyo.