aasaas — Macnaha & Turjumaada

1

aasaas¹: m.l la-mid: asaas¹. asaasid.

2

aasaas²: f.g1 (-say, -stay) la-mid: asaas².

waa la naqliyay ✓

1

aasaas¹: m.l la-mid: asaas¹.

2

aasaas²: f.g1 (-say, -stay) la-mid: asaas².

waa la naqliyay ✓

v. found, establish; base

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) foundation (fawn-dheey-shin); base, basis, ground, groundwork ~ sal, bilow —aasaas -ay / tay: (v) establish (is taab-liish); set up; found

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax cusub unug oo salka u dhig. Asaas urur umadda u adeega. Dh: anbaqaad, bilaw, asaas.

2

aasaas -ka: (magac, lab, keli) bilawga wax kasta oo la unko. Aasaaska guriga adkee si aanu u dhicin. Dh: sal.

3

aasaas -ka: (magac, lab, keli) wixii lama huraan ah. Biyuhu waa aasaaska nolosha.

waa la naqliyay ✓

1

de: found, establish; base

2

lx: aasaas

3

pd: (aasaasay)

4

ps: v1=

5

key: aasaas

waa la naqliyay ✓

-aasaasaha: (n) founder (fawndhar); establisher ~ bilaabe

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) nin bilaabay wax aan hore u jirin.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: asaasi.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): basis, basics; basic

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) 1. essential (i-sen-shel); fundamental (fan-dha-men-tai). 2. inherence or indispensable ~ lama huraan

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) waxa mahuraankal ah ee wax kale aan looga maarmayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: basis, basics; [atr.] basic

2

lx: aasaasi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m

5

key: aasaasi

waa la naqliyay ✓

أَسَاسِيَ

waa la naqliyay ✓

1

(Asaas-ka)

2

Bilawaga waxa la samaynayo ama la dhisayo; sal; saldhig; bilaw; (ama aasaas).

waa la naqliyay ✓

1

asaas¹: m.l (-syo, m.dh) 1. Bilowga wax la samaynayo ama la dhisayo; sal. 2. Marka dhagaxa, ama bulkeetiga, iyo wixi la mid ah dhulka lagu aaso si ay u xajiyaan ama u taageeraan dhismaha derbiga. 3. Wax walxaha taageera ama xejiya ama mid ay ku aasaasmeen.

2

asaas²: f.g1 (-say, -stay) Wax cusub oo la sameynayo bilaabid. la-mid: aasaas².

waa la naqliyay ✓

1

asaas¹: m.l (-syo, m.dh) 1. Bilowga wax la samaynayo ama la dhisayo; sal. 2. Marka dhagaxa, ama bulkeetiga, iyo wixi la mid ah dhulka lagu aaso si ay u xajiyaan ama u taageeraan dhismaha derbiga. 3. Wax walxaha taageera ama xejiya ama mid ay ku aasaasmeen.

2

asaas²: f.g1 (-say, -stay) Wax cusub oo la sameynayo bilaabid. m.f.dh, asaasid. la-mid: aasaas.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. foundation (of house); basis, base; cause, motive, ground

2

asaas v. found, begin, create

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. foundation (fowndheeyshin); a supporting part or layer; base (beeys). 2. basic (beeysik); an essential or fundamental element ~ aasaasi, salka

waa la naqliyay ✓

1

(fal) shaqo cusub ambaqaad; aasaas u dhig: wax hor leh billaw.

2

asaas-ka: (magac, lab, keli) billawga ugu horreeya ee wax cusub. Ardayga haddii asaaskiisa hore si wanaagsan wax loo baro kolka danbe isagaa is kaafiya. Dh: billaw, sees, anbaqaad.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Basaas-ka) Jaasuus.

2

2. (Basaas-ta) Dufan la is marsho kolka la waayo, abaarta iyo engegga, timaha iyo wixii la mid ah, ka muuqda.

waa la naqliyay ✓

1

basaas¹: m.dh (-siin/-syo, m.dh) 1. Qof, sir cidi leedahay raadiya, una gudbiya cid kale oo ay dan u tahay. 2. Qof, sir dawladeed raadiya, una gudbiya dawlad kale; sirdoon.

2

basaas²: m.dh Qallaylka, googgo'a iyo midab doorsoonka ku dhaca timaha marka aan muddo dufan la marin.

3

basaas³: f.g/mg1 (-say, -stay) 1. (f.g) Cid sirteeda, cid kale oo ay dan u tahay u gudbin. 2. (f.mg) Timo aan muddo dufan la marin qallayl, googgo' iyo midab doorsoon la kulmid.

waa la naqliyay ✓

1

basaas¹: m.l (-siin/-syo, m.dh) 1. Qof, sir cidi leedahay raadiya, una gudbiya cid kale oo ay dan u tahay. 2. Qof, sir dawladeed raadiya, una gudbiya dawlad kale; sirdoon.

2

basaas²: m.dh Qallaylka, googgo'a iyo midab doorsoonka ku dhaca timaha marka aan muddo dufan la marin.

3

basaas³: f.g/mg1 (-say, -stay) 1. (f.g) Cid sirteeda, cid kale oo ay dan u tahay u gudbin. 2. (f.mg) Timo aan muddo dufan la marin qallayl, googgo' iyo midab doorsoon la kulmid. m.f.dh, basaasid.

waa la naqliyay ✓

1

v. spy

2

basaas m. n. spy, scout

3

basaas v. get dry skin ~ hair

waa la naqliyay ✓

1

-ka basaasad-da: (n) [Pl. basaasyo-da] spy (ispaay); informer (infoor mar); mole (mool); undercover agent ~ jaajuus, tiftif

2

basaas: -ta: (n) the state of lacking the natural or normal moisture; dryness (dharaay nes)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xog cid kale, gaar ahaan cadawga, soo ururin. Soo basaas bal waxay leeyihiin. Dh: ogow, jaajuus.

2

basaas: (fal) dufan la'aan, timahaagu ingeeg ha noqdaan; timaha iyo jirka inta dhaashiga la mariyo ha ku cawlaato; dufan la'aani haku dhacdo. Adigana baroor bay indhuhu kula basaaseene. Dh: abaarso.

3

basaas-ka: (magac, lab, keli) ilaalo wax soo ogaata; qof sirdoon ah. Inaad buti iyo basaas tahay, beri hore la noo sheeg. Dh: jaasuus, jaajuus.

4

basaas -ta: (magac, dhedig, keli) cawllida timaha dhaashi la'aan dartii; dufan iyo dux timo aan arag. Baahi iyo basaas baa ka muuqata gabadha.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-syo, m.dh) la-mid: gas.

waa la naqliyay ✓

1

(Rasaas-ta)

2

1. Macdan ka samaysan naxaas iyo maar.

3

2. Saanad; xabbad.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xabbad. 2. Macdan ka samaysan naxaas iyo maar. la-mid: risaas.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xabbad. 2. Macdan ka samaysan naxaas iyo maar. la-mid: risaas.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] ammunition, bullet, cartridge; brass

waa la naqliyay ✓

name-m ammunition, bullet, cartridge; brass. Cf: Xabad (Arb)

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) ammunition (am-yuni-shin); bullets (bulitis) ~ xabado, saanad

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil laga filanayo geesinimo oo rasaas ama gumuc sidoodii ah.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) walax ka samaysan naxaas, bir iyo baaruud qarxisa oo lagu dagaallamo oo wax disha. Dh: xabbad.

2

rasaas-ta: (magac, dhedig, keli) biro yaryar oo macdan ah oo lagu taxo qaybta hoose ee shabaagta si ay hoos ugu jiiddo dhinaca ay ku taxan tahay una kala baxsanaato.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: ammunition, bullet, cartridge; brass

3

lx: rasaas

4

pd: (-ta)

5

ps: n-f-col

6

key: rasaas

waa la naqliyay ✓

1

(fal) xanafta ka baabi'i oo isku sin. Dh: masax

2

xasaas: (fal) dhagaxdaawe masax oo in wax lagu dubi karo u diyaari. Daawaha xasaas intaanad gooshka ku shubin.

3

xasaas -ka: (magac, lab, keli) xasaasad; masaxaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Asaasid-da)

2

Asaas u yeelid; bilaabid; (ama aasaasid).

waa la naqliyay ✓

1

(Mandaq-a)

2

Baaris iyo aragti falsafadeed, malaha iyo fekerka aasaas u ah.

waa la naqliyay ✓

1

asaasan¹: f.mg1 (-smay, -santay; -smi) Wax asaasan noqosho. Tusaale: “Dhismihii dugsiga cusub weli ma asaasmin”. la-mid: aasaasan¹.

2

asaasan²: f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax la asaasay ahaansho. la-mid: aasaasan².

waa la naqliyay ✓

m.l.kh A. ah: wax cusub oo bilow ah; wax saldhig ah. la-mid: aasaasi.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg asaas². la-mid: aasaasid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg asaasan¹. la-mid: aasaasmid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg asaasan². la-mid: aasaansnaan, aasaasnaansho, asaasnaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l Bilow ah; aasaasi ah.

waa la naqliyay ✓

1

dhisan¹: f.mg1 (-smay, -santay; -smi) 1. Aqal, dugsi iyo wixi lamida wax la sameeyey noqosho. 2. Xubno dowladeed oo cusub wax la magcaabay noqosho. 3. Qoys cusub wax la aasaasay noqosho. 4. Harag qoyan oo la togay wax la engejiyay noqosho. 5. Wax jira oo tiirar adag leh noqosho.

2

dhisan²: f.mg4 (-snaa, -snayd) 1. Aqal, dugsi iyo wixi lamida wax ka sameeyey ahaansho. 2. Xubno dawladeed oo cusub wax la magcaabay ahaansho. 3. Qoys cusub wax la aasaasay ahaansho. 4. Harag qoyan oo la togay wax la engejiyay ahaansho. 5. Qof wax la qurxiyay ahaansho. 6.Wax jira oo tiirar adag leh ahaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) (siyaasad) Nidaam dawladeed oo leh sharci, iyo aasaas oo la rabo in lagu maamulo dawlad.

waa la naqliyay ✓

m.l (baayoloji) Borotiinta aan milmin ee samaysa miiqa yaryar ee laga helo meelaha dhaawacma, kuwaas oo aasaas u ah xinjirowga dhiigga.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) (baayoloji) Meel yar oo diisan oo ku taalla badhtanka qaybta dambe ee natiinaha qaar ka mid ah lafdhabarleyda. Waa meesha ugu muhiimsan ee uu ku soo dhaco ilaysku, waana halka aasaaska u weyn ee ragga. Waxa laga helaa qorratada, qaar ka mid ah shimbiraha iyo garadleyda ay ku jiraan dadku.

waa la naqliyay ✓

m.l (-'yo/-baadi', m.dh) 1. Feker iyo aaraa habaysan oo cidi aamminsan tahay. 2. Aasaaska fikradaha cilmiga ah ee ku saabsan sayniska, diinta akhlaaqda iyo wixi lamida. 3. Ujeeddo.

waa la naqliyay ✓

m.l (fals.) Baaris iyo aragti falsafadeed, malaha iyo fekerka aasaas u ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-syo/-siin, m.dh) Fikrad urur aasaasta (cid).

waa la naqliyay ✓

1

sal¹: m.l (-lal, m.l) 1. Jirrid, gun. 2. Marka la fadhiyo meesha dhulka la dhigo, bari.

2

sal²: m.l (-lal, m.l) 1. (naxwe) Qaybta ereyga ee aan laga sii yarayn karin, kaddib marka laga gooyo dibkabayaasha, dhammaadyada iyo wixi lamida waa qaybta xambaarsan micnaha aasaasiga ah ee ereyga (tus.: cun, fur, bar). 2. (xisaab) Dhinaca hoose ee shaxan sallax ah ama wejiga hoose ee shaxan adke ah.

3

sal³: f.g1 (-alay, -ashay) 1. Hilib saafid. 2. Biyo ku oon beelid. la-mid: sol.

waa la naqliyay ✓

m.l (-gyo, m.dh) 1. Aasaas. 2. Meel ciidan xarun u ah. 3. Rug ciidan ay ku leeyihiin dal aan kooda ahayn. 4. Maamul booliis oo heer degmo ah.

waa la naqliyay ✓

1

aasaasan¹: f.mg1 (-smay, -santay) la-mid: asaasan¹.

2

aasaasan²: f.mg4 (-snaa,-snayd) la-mid: asaasan².

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax unkan oo an ebyanayn. Xisbi aasaasan ayuun baa lagu hawlgali karayaa. Dh: billaaban, anbaqaadan.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: asaasid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) unkidda wax cusub oo la bilaabo. Waxa la oggolaaday aasaasidda xisbi cusub.

waa la naqliyay ✓

m.l Wax la filayo in ay ka dhashaan hawl soconeysa.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) wax la filayo in ay ka dhashaan hawl soconeysa.

waa la naqliyay ✓

1

(Aasnaan-ta)

2

Wax la xabaalay ahaan; xabaalnaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg aasan². la-mid: aasnaansho.

waa la naqliyay ✓

vl. n., [abstract] state of being buried

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) a condition or state of being buried

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xabaalnida uu qof ama shey ku qarsoomo god loo diyaariyay ama meel qodan.

waa la naqliyay ✓

1

a: aasnaansho

2

de: state of being buried

3

lx: aasnaan

4

pd: (-ta)

5

ps: vn0-f-abs

6

key: aasnaan

waa la naqliyay ✓

1

alalaas¹: m.l 1. Mashxarad. 2. la-mid: alalaasid.

2

alalaas²: f.mg1 (-say, -stay) Mashxarad samayn.

waa la naqliyay ✓

m.l Mashxarad.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) qayli adiga oo carrabka lulaya; samee codka alalaaska. Dh: dalamee, damalee.

2

alalaas -ka: (magac, lab, keli) codka iyo qaylada carrabka la adeegsado ee xilliga farxadda. Dh: dalamo, damalo.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax basaasay oo bilaa dufan ah ka dhig. Timaha basaasi oo ha subkin.

waa la naqliyay ✓

1

(Basbaas-ka)

2

Geed la beerto oo dhala miro la cuno oo aad u kulul.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed-nagaar la beerto oo dhala miro dhuudhuuban oo kulul oo cuntada lagu darsado. la-mid: bisbaas.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed-nagaar la beerto oo dhala miro dhuudhuuban oo kulul oo cuntada lagu darsado. la-mid: bisbaas.

waa la naqliyay ✓

m. n. chili pepper, hot pepper

waa la naqliyay ✓

(Basbas) All.Som. Capiscum annum L. Solanaceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) hot pepper (hot pepar); chili (ji-li). Ex: cunto basbaas leh; a peppered food

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) khudradda jaad ka mid ah oo cuntada lagu darsado, dhadhan iyo hah kulul bay leedahay. Barbarida iyo basbaaskaa afka ku guduudiyey. Dh: baribari.

waa la naqliyay ✓

1

a: bisbaas

2

de: chili pepper, hot pepper

3

lx: basbaas

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m

6

key: basbaas

waa la naqliyay ✓

(Asaso) N Osyris lanceolata Hochst & Steud. Santalaceae.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg maraan.

waa la naqliyay ✓

v. chat, speak with, converse, discuss; socialize; court, woo

waa la naqliyay ✓

1

a: haasaw ~ haasow

2

cf: shukaanso {N}

3

de: chat, speak with, converse, discuss; socialize; court, woo With preposition la

4

lx: haasaaw

5

pd: (haasaaway)

6

ps: v1=

7

key: haasaaw

waa la naqliyay ✓

1

(fal) geel asoos oo godolkii iyo fayliskii wanaaji.

2

kaskaas: (fal) waxqabad kasta meelmarintiis hannaani oo haldhac iyo habac ka dhawr. Dh: nadaami, habee.

waa la naqliyay ✓

-ay I tay: (v) splutter (ispalatar); gabble (gaabal); slur (isleer)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hadal fara badan oo aan macne iyo faa,iido midna lahayn.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg wasaasin.

waa la naqliyay ✓

1

(Waswaas-ka)

2

Shaki; islahadal; laballaabow.

waa la naqliyay ✓

1

waswaas¹: m.l.kh Shaki; isla-hadal; laballaabow. la-mid: wiswis¹.

2

waswaas²: f.mg1 (-say, -stay) Qof wax uu samayn lahaa ka shakiyid. Tusaale: “Cali muufadii uu lahaa buu ka waswaasay”. la-mid: wiswis².

waa la naqliyay ✓

1

waswaas¹: m.l.kh Shaki; isla-hadal; laballaabow. la-mid: wiswis.

2

waswaas²: f.mg1 (-say, -stay) Qof wax uu samayn lahaa ka shakiyid. Tusaale: Cali muufadii uu lahaa buu ka waswaasay. m.f.dh, waswaasid. la-mid: wiswis.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. hesitation; suspicion

2

waswaas v. hesitate, be indecisive, hesitate; be suspicious (of)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) doubt (dhaawt); hesitation (hisi-teey-shin); suspicion (sas-pi-shin); uncertainty (an-ser-tanti) ~ shaki, wiswis

2

waswaas -ay -tay: (v) have doubts; be uncertain; hesitate (hesi-teeyt); suspect (sas-pakt); distrust (dis-tarast); waver (weey-ver)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) shaki iyo buuqaan jirin oo maanka la geliyo dabadeed wax walba laga shikiyo. Nin uu waswaas hayo waalli waxba ma dooriyo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg xaasaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaasaan-ka)

2

Caato; weyd; macaluul.

waa la naqliyay ✓

1

xaasaan¹: m.l (-ammo, m.dh) Caato; weyd, macluul.

2

xaasaan²: f.mg1 (-aamay, -aantay; -aami) Xoolo caatoobid; weydoobid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] (adj.): weakness, emaciation; skinny, emaciated

2

xaasaan [inchoative] v. become thin ~ emaciated, get very weak

waa la naqliyay ✓

1

(fal) caato aad u dhuuban noqo. Waad buurnaatee xaasaan. Dh: dhuubo, miliil, wedow. Li: booro, naax.

2

xaasaan-ka: (magac, lab, keli) weyd xoog ah oon hilib badan lahayn. Dadbaa xaasaanka jecel inna way nacaan. Dh: caato, weyd. Li: shilays, buuri.

3

xaasaan -ka: (magac, lab, keli) qof dhuuni iyo dharba loo dhammaystiro oo la rabbarabbeeyo.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh X. ah: wax taabashadooda, ka hadliddooda iyo talakeenkoodu keeni karo dhibaato.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh X. ah: wax taabashadooda, ka hadliddooda iyo talakeenkoodu keeni karo dhibaato.

waa la naqliyay ✓

m. n. delicate object

waa la naqliyay ✓