aanqaw

-ga: (magac, lab, keli) carcaraaf rafaad. Dh: naanaab; rafaad.

(fal) waano ama talo laguu soo jeediyay qaado ama wax lagaaga digay ka reebnaw.

waantaw: (fal) (ka ~) wax aan fiicnayn oo hore lagaaga waaniyay ka hadh oo daa. Xumaanta ka waantaw.

vl. pron., neg. you ... not

a: aadan

de: you ... not = aan + aad

lx: aanad

ps: neg + vpro

xe: The work you didnt do is difficult.

xv: Shaqada aanad qabanin wey adagtahay.

key: aanad

vl. pron., neg. I ... not

de: I ... not = aan + aan

lx: aanan

ps: vpro + neg

key: aanan

vl. pron., neg. she / it [fem.] ... not; they ... not

(fal) (u ~) wax ama shay godobtiisa ama sababtiisa cid kale u raac ama u tiiri. Gef walba ciddii iska lahayd u aanay. Dh: aanee.

aanay: (magac'uyaal) tilmaamaya qofka saddexaad oo dhedig oo gala weedh diidmo ku jirto. Gabadhii waxaa loo dhisay wiil aanay rabin. Ciidda waxa la isku diyaariyaa inta aanay soo gali, ayna.

a: ayan

de: she / it [fem] ... not; they ... not = aan + ay

lx: aanay

pd: (aaney)

ps: neg + vpro

key: aanay

-da: (magac, dhedig, keli) dhibaatooyin ay keenaan gagadoonka waayaha dabeecaddu sida abaaraha iyo wixii la mid ah. Dh: aafo.

-ga: (magac, lab, keli) dabayl siigo iyo boodh wadata oo ka dhacda bananka, aasta na dhulka iyo waxa kor yaallaba. Banka Geriyaadka aasow baa ka dhaca. Dh: saxarqaad, aasow.

-ka: (magac, lab, keli) cabbitaanka ama cunnada ugu horraysa ee ilmaha afka loo saaro. Angar xalaal ah ilmaha sii. Curadkayga timir ayaan angar uga dhigay.

(tilmaame) gof aad u san weyn.

-ga: (magac, lab, keli) geed buuralayda ka baxa oo xabagta fooxa oo kale leh oo udgoon.

vl. pron., neg. we [excl.] ... not

(pronoun) not; we or I if ... not. Ex: haddii aannan imaan, iska tag; if I didn 't come, go. Ex: haddii annaan shaqaynin, lacag nala siin mayo; ifwe didn't work, we will not be paid.

de: we [excl] ... not = aannu + aan

lx: aannan

ps: vpro + neg

xe: We are not paid for an hour that we have not worked.

xv: Saacad aannan shaqeynin lacag nala ma siiyo.

key: aannan

m.l la-mid: banqi.

-ga: (magac, lab, keli) geel irmaan caano badani ku jiro. Banqaygii haddii loogu galo beesha weyn jilayey.

(fal) caano noqo; caddaan noqo.

caanaw -ga: (magac, dhedig, keli) caano noqosho ama midab caddaan ah yeelasho.

caanaw -ga: (magac, lab, keli) cudur maqasha yaryar kaga dhaca xubnaha lafaha oo aanay kici karin. Waxartu caanow ayey la jiiftaa.

caanaw -ga: (magac, lab, kel) xanuun maqaarka ama jidhka ku dhaca oo cadcaddaan u yeela.

m.l la-mid: danqasho.

(Hanqal-ka)

Oogada dadka qaarkeeda kore oo hore oo madaxa iyo caloosha u dhexeeya; laab.

m.l Qaarka sare ee dadka inta madaxa iyo caloosha u dhexeysa. la-mid: hangal¹.

m.l Qaarka sare ee dadka inta madaxa iyo caloosha u dhexeysa. la-mid: hangal.

m. n. chest (body from the abdomen to the chin)

-ka: (magac, lab, keli) oogada inta sare ee madaxa iyo caloosha u dhaxaysa. Libaaxii kolkuu i arkay ayuu hanqalka la kacay. Dh: xabbadka, laab.

hanqal -ka: (magac, lab, keli) dhawaaqa onkodku sameeyo.

cf: laab

de: chest (body from the abdomen to the chin)

lx: hanqal

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: hanqal

(Hanqar-ka)

Onkod; guguc; wiriq.

hanqar¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Onkod, gugac. 2. Qarax, biriq.

hanqar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Cod weyn oo sida gugaca iyo wixi lamida oo kale ah bixin.

m. n. thunder

(fal) roob, onkod.

hanqar-ka: (magac, lab, keli) sanqadha iyo guguca xoogga badan ee hillaaca ka dambeeya. Dh: wiriq, hangadh, onkod, guguc.

de: thunder

lx: hanqar

pd: (-ka)

ps: n2-m

syn: onkod, guguc

key: hanqar

(Janaw) S Jubae fluvii Chiov. Sapindaceae.

(Manqas-ka)

Labo birood oo af leh oo isku xiran oo wax lagu jaro; qardhabe (ama maqas).

m.l (-syo, m.dh) Laba birood oo isku xiran afna leh oo wax lagu jaro; qardhabo. la-mid: maqas.

m.l (-syo, m.dh) Laba birood oo isku xiran afna leh oo wax lagu jaro; qardhabo. la-mid: maqas.

m. n. scissors

Forbice

Scissors

-ka: (magac, lab, keli) qosol badan iyo ciyaar aan turxaan lahayn. Dh: kaftan, ciyaar.

a: maqas

bw: Arabic

de: scissors

lx: manqas

pd: (-ka)

ps: n2a-m

key: manqas

(Manqax-a)

Qosol badan iyo cayaar.

manqax¹: m.l 1. la-mid: manqaxi. Qosol badan iyo cayaar. 2. la-mid: manqixid.

manqax²: f.mg1 (-xay, -xday; -qixi) Dad badan oo meel wada jooga hal mar wada qoslid. la-mid: minqax².

vl. n. fun and games, laughter, hilarity; gambolling, jumping about

(fal) qosol ay farxadi ku jirto gosol. Orodoo dadka wada faraxsan la mangax. Dh: mingax.

manqax-a: (magac, lab, keli) qosol iyo kaftan aan xigmad badan xambaarsanayn.

manqax -a: (magac, lab, keli) yaab iyo amakaag. Dh: minqax, jalabbuto.

a: minqax

de: fun and games, laughter, hilarity; gambolling, jumping about

lx: manqax

pd: (-a)

ps: vn-m

key: manqax

(Sanqar-ta)

Shanqar.

sanqar¹: m.dh (-ro, ml.) Jabaqda ka dhalata laba shay oo isku dhacday. la-mid: shanqar¹, sharqan¹, sharqar¹.

sanqar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Sanqar samayn. la-mid: shanqar², sharqan².

sanqar¹: m.dh (-ro, ml.) Jabaqda ka dhalata laba shay oo isku dhacday. la-mid: shanqar, sharqan, sharqar.

sanqar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Sanqar samayn. m.f.dh, sanqarid. la-mid: shanqar, sharqan.

v. make a noise ~ sound

-ta: (n) noise (nooyz); sound (saawndh) ~ sanqadh, shanqar.

ka sanqari -yey / say: (v) cause something to make a noise ~ ka sharqami

-ta: (magac, dhedig, keli) wax dhegtu maqasho oo aan ahayn codka dadka iyo duunyada iyo yeerta qalabka muusikada. Dh: sharqan, sanqadh, shanqadh.

de: make a noise ~ sound

initial: s

lx: sanqar

pd: (sanqaray)

ps: v1=intr

see: shanqar

key: sanqar

m.l la-mid: waqlal.

(fal) «ka wanqal ka gawrac ilmo dhashay. U wanqal ilmahaaga curad. Dh: wantafee.

wanqal-sha: (magac, dhedig, keli) duco neef ama wax ka badan la qalo oo sharci ahaan ilma kasta oo dhasha loo sameeyo; neefka wanqasha loo qaalayana wanqal waa la yidhaa. Wanqal ayaa loo sameeyay cunigii yaraa. Dh: wantafo.

wanqar¹: m.l (-rro, m.dh) Dhaawac halis ah.

wanqar²: m.l 1. (xisaab) Guud ahaan, shaxan ama tibaax waxa la yiraahdaa waa wanqaranyahay haddii qaybo ka mid ah shaxanka ama tibaaxda la isku beddel karo iyada oo aan shaxanka ama tibxaha la doorin. Shaxan joometariyeed waxa uu leeyahay wanqar noqod haddii baro ku yaalla shaxanka ay leeyihiin baro ku aaddan oo ka soo noqday bar kale oo loo yaqaan xuddun wanqareed, xarriiq wanqareed ama sallax wanqareed. 2. (xisaab) Shaxan kasta oo loo qaybin karo laba qaybood oo middiiba midka kale uu u yahay humaag muraayadeed shaxan sallax ah waxa uu leeyahay ugu yaraan hal xarriiq wanqareed oo u qaybisa laba humaag muraayadeed. Xarafka A waa wanqaranyahay; is mana beddelo marka muraayad lagu eego. Hase yeeshe, xarafka R ma aha wanqar.

wanqar³: f.g1 (-ray, -rtay) Ugaar, xoolo iyo wixi lamida iyada oo uur-kujirta laga saarayo calool ka dillaacin.

wanqar¹: m.l (-rro, m.dh) Dhaawac halis ah.

wanqar²: m.l 1. (xisaab) Guud ahaan, shaxan ama tibaax waxa la yiraahdaa waa wanqaranyahay haddii qaybo ka mid ah shaxanka ama tibaaxda la isku beddel karo iyada oo aan shaxanka ama tibxaha la doorin. Shaxan joometariyeed waxa uu leeyahay wanqar noqod haddii baro ku yaalla shaxanka ay leeyihiin baro ku aaddan oo ka soo noqday bar kale oo loo yaqaan xuddun wanqareed, xarriiq wanqareed ama sallax wanqareed. 2. (xisaab) Shaxan kasta oo loo qaybin karo laba qaybood oo middiiba midka kale uu u yahay humaag muraayadeed shaxan sallax ah waxa uu leeyahay ugu yaraan hal xarriiq wanqareed oo u qaybisa laba humaag muraayadeed. Xarafka A waa wanqaranyahay; is mana beddelo marka muraayad lagu eego. Hase yeeshe, xarafka R ma aha wanqar. m.f.dh, wanqarid.

Symmetry

(fal) ugaadh, xoolo iyo wixii la mid ah iyada oo uurkujirta laga saarayo calool ka dillaacin.

wanqar -ka: (magac, lab, keli) dhagax lagu hagaajo oo lagu sigibtiro dhagaxa hoose ee shuurada lagu ridqo. Dhagax wanqar ah oon ku wanqarno inoo doon. Dh: kureed.

wanqar -ka: (magac, lab, keli) dhaawac halis ah.

wanqar-ka: (magac, lab, keli) guud ahaan, shaxan ama tibaax waxa la yiraahdaa waa wanqaran yahay haddii qaybo ka mid ah shaxanka ama tibaaxda la isku beddeli karo iyada oo aan shaxanka ama tibxaha la doorin. Shaxan joometariyeed waxa uu leeyahay wanqar noqod haddii baro ku yaalla shaxanka ay leeyihiin baro ku aaddan oo ka soo noqday bar kale oo loo yaqaan xuddun wanqareed, xarriiq wanqareed ama sallax wanqareed.

wanqar -ka: (magac, lab, keli) shaxan kasta oo loo qaybin karo laba qaybood oo middiiba midka kale uu u yahay humaag muraayadeed shaxan sallax ah waxa uu leeyahay ugu yaraan hal xarriiq wanqareed oo u qaybisa laba humaag muraayadeed. Xarafka A waa wanqaran yahay; is mana beddelo marka muraayad lagu eego. Hase yeeshe, xarafka R ma aha wanqar.

-da: (magac, dhedig, keli) qof baad iyo biyo la'aan u liita. Dh: aq, caq.

(Jaanqaad-ka)

1. Qaadidda tallaabada shanqarta ka yeerta (qof kabo qaba).

2. Saanqaad; socod; tegis.

jaanqaad¹: m.l 1. Qaadidda tallaabada shanqarta ka yeerta (qof kabo qaba). 2. Saanqaad; socod. 3. la-mid: jaanqaadid.

jaanqaad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Qaadista tallaabada, shanqar ka yeersiin (qof kabo qaba). 2. Saanqaadid; socosho.

f.mg1 (-day, -dday) 1. Qaadista tallaabada, shanqar ka yeersiin (qof kabo qaba). 2. Saanqaadid; socosho. m.dh, jaanqaadid.

m. n., [compound] footstep, sound of footsteps

jaanqaad v., [compound] make the noise of footsteps

-ka: (n) 1. the sound of a foot stepping; footstep (fuutisteep); footfall (fuutfool). 2. -la jaanqaad -ay / day: (v) start up with

-ka: (magac, lab, keli) sangadha qofka kabihiisu bixiyaan markuu soconaayo.

jaanqaad -ka: (magac, lab, keli) meel wax kawada bilaabid sida socod iyo wixii la mid ah.

(Laanqayr-ta)

Istallaab.

m.dh (-ro, m.l) Astaan istilaab ah.

m.dh (-ro, m.l) Astaan istilaab ah.

f. n. crescent

-ta: (magac, dhedig, keli) iskutallaab asalkeedu ka soo jeedo diinta kiristaanka. Laanqayrta cas ayaa dadkii tabaalaysnaa kaalmo siisay. Dh: iskutallaab, istallaab.

a: laanqeyr

cf: istallaab

de: crescent

lx: laanqayr

pd: (-ta)

ps: n2-f

key: laanqayr

f.g1 (-day, -dday) Cid maankeeda lumin.

v. make someone lose his head; charm ~ entice someone

(fal) niyaddiisa qaad oo jacayl iyo xamaasad geli. Si uu kuu raaco horta xamaasad geli oo maangaad.

maanqaad-ka: (magac, lab, keli) qalbi hanasho oo kolba dhan u hoggaamin. Ragoow hablaha maangaadka ka daa.

de: make s.o. lose his head; charm ~ entice s.o.

lx: maanqaad

nt: maanqaad (ka) [vn-m]

pd: (maanqaaday)

ps: v1=tr

key: maanqaad

qaandhaw¹: m.l 1. la-mid: qaandhebid, qandhow 1. Bixinta qaan laysku lahaa layska baxsho. 2. Kabarray.

qaandhaw²: f.mg1 (-dhebay, -dhawtay; - dhebi) U q.: qaan laysku lahaa bixin. la-mid: qaandhow².

(fal) amaah lagugu lahaa iska bixi. Adaa amaah qaataye iska qaandhaw. Dh: bixi, qaanbax.

qaandhaw -ga: (magac, lab, keli) deyn ku sheegad, amaah ku sheegad.

(Calancal) NFD,S Boscia coriacea Pax. Capparidaceae.

S, N, Boscia mossambicensis Klotzsch. Capparidaceae.

C Cadaba baccarinii Chiov. Capparidaceae.

NFD, S Cadaba farinosa Forsk. Capparidaceae.

May,S,C? Cadaba glandulosa Forsk. Capparidaceae.

C Cadaba hetrotricha Hook. Capparidaceae.

May, S Cadaba mirabilis Gilg. Capparidaceae.

NFD Maerua angolensis DC. Capparidaceae.

C, N? Maerua crassifolia Forsk. Capparidaceae.

May Maerua glauca Chiov. Capparidaceae.

May, C Maerua sessiliflora Gilg. Capparidaceae.

S Maerua mazzocchii Chiov. Capparidaceae.

C Maerua subcordata (Gilg) Dewolf. Capparidaceae.

-ka: (magac, lab, keli) meel garbo ah ama gebi. Qarfo iyo marbuu seexan jiray qalangal hoosteede.

qaxanqax¹: m.l la-mid: qaxaanqax¹, qaxaanqixid.

qaxanqax²: f.mg1 (-xay, -xday) la-mid: qaxaanqax².

-a: (magac, lab, keli) guurguurid kolba meel loo qaxo.

(Saanqaad-ka)

Ilmo tallaabo-barad ah.

saanqaad¹: m.l 1. S. ah: ilmo socod-barad ah. 2. Habka qofku u tallaabsado. 3. la-mid: saaqaadid.

saanqaad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Ilmo yar socod billaabid. 2. Cid meel ka tegeysa socod billaabid. 3. Cid meel ay joogtay si ay uga tagto sixir ku samayn.

saanqaad¹: m.l 1. S. ah: ilmo socod-barad ah. 2. Habka qofku u tallaabsado.

saanqaad²: f.mg1 (-day, -dday) 1. Ilmo yar socod billaabid. 2. Cid meel ka tegeysa socod billaabid. 3. Cid meel ay joogtay si ay uga tagto sixir ku samayn. m.f.dh, saanqaadid.

m. n., [compound] toddler

saanqaad v., [compound] toddle, take one's first steps, learn to walk