aankagoyn

-ta: (magac, dhedig, keli) barwaaqo, lisid la'aan, ama dhibaato kale darteed, candho ku goyn.

(Aanayn-ta)

Aano ku raadin ama darteed wax ku yeelid.

m.f.dh eeg aanee.

-ta: (magac, dhedig, keli) «u ~» fal cid kale u tiirinta, si loo muujiyo in uu sababtiisa lahaa. Aanaynta gabay fidnadeed oo aanay lahayn Caasha, waa xadgudub loo gaystay xuquuqda qoraalka.

(tilmaame) qof daba socda xumaan hore loogu geystay, si uu u aargoosto. Ninkani wanaag uma socdee waa aanadoon. Dh: xumaandoon. Li: samodoon, nabadddoon.

-ta: (magac, dhedig, keli) aad u eryesho oo daalin; orod ku daalin. Nafleydu waa adoo kale ee cagagoynta ka ilaali oo mar mar nasi.

(Jaangoyn-ta)

Wax la dhisa hayo ama la tola hayo, qaab u yeelid; habayn; hannaanin; sargoyn; qorshayn.

m.f.dh eeg jaangoo. la-mid: jaangooyo (2).

v., [compound] plan, design

vl. n. cutting apart; subtraction {mathematics}

-ta: (magac, dhedig, keli) qaab wax loo xisaabiyo oo lidka ku ah iskugeynta

cf: isdhimid

de: cutting apart; subtraction {mathematics}

lx: kalagoyn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: kalagoyn

-ta: (magac, dhedig, keli) geed laamaha la goyn si waddada loo banneeyo.

-ta: (magac, dhedig, keli) wadaal ka bixid oo dadka iyo waaqica la qabsasho.

-ta: (magac, dhedig, keli) boqnagoyn oo si daran u dhaawicid.

faylagoyn-ta: (magac, dhedig, keli) labada faylood jarid. Dh: faylajarid.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, xiijin oo daalin... Ee guro ma laacdee ratiga juu ku ganacgoysa.

ganacgoyn -ta: (magac, dhedig, keli) badeecad ama wax la mid ah. Dh: qiimajebin.

-ta: (magac, dhedig, keli) boqnagoyn oo lugajarid. Dh: gonadgoyn, gomodgoyn.

f.mg4 la-mid: amakaagsan.

m.f.dh eeg dalankacee.

-ta: (magac, dhedig, keli) samafalka iyo wanaagga qaraabada ka fogaan.

-da: (magac, dhedig, keli) qanjidh ku ladhan marrinka dheefshiidka ee ku meelaysan caloosha agteeda. Wuxuu soo saaraa hormoonka insuliinta. Dh: beeryar.

m.f.dh eeg carraggoo. la-mid: carraggoys (3).

m.f.dh eeg faylaggoo.

-ta: (magac, dhedig, keli) miyir soo noqosho; wareer jug madaxa ama tunka ku dhacday ay u sabab ahayd ka ladnaasho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax hankaag la kulmay ahaansho.

name-f better than five

magac loo baxsho gabadh la filayo in ay noqoto mid qaali ah oo qayrkeed ka roon.

-ka: (magac, lab, keli) tuug caanah fanka wax loo xado ku talax tegey; qof aan wax sharci ahi xidhin oon xeerku qaban.

(Aabayn-ta)

1. Tixgelin; aabayeelid; daryeelid.

2. (weel) xoolayn.

m.f.dh eeg aabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) aabbayeelid iyo tixgelin. Aabbaynta waalidku waa axsaan loo aayo.

aabayn-ta: (magac, dhedig, keli) samo iyo wanaag abaabulid oo wanaajin. Umuurtii aad leedahay ninkii, kuu aabaynaaya. Dh: habayn.

m.dh eeg aafee. la-mid: aafeyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, xanuun, xumaan ama dhibaato qabadsiin. Neefka cadhada leh gaar baa loo qoolaa si aanu xoolaha kale u aafayn. Dh: ibtilayn.

-ka: (magac, lab, keli) eeg aanayn.

vl. pron., neg. we [excl.] ... not

(pronoun) not; we or I if ... not. Ex: haddii aannan imaan, iska tag; if I didn 't come, go. Ex: haddii annaan shaqaynin, lacag nala siin mayo; ifwe didn't work, we will not be paid.

de: we [excl] ... not = aannu + aan

lx: aannan

ps: vpro + neg

xe: We are not paid for an hour that we have not worked.

xv: Saacad aannan shaqeynin lacag nala ma siiyo.

key: aannan

(Adkayn-ta)

Wax adag ka dhigid.

m.f.dh eeg adkee.

Rafforzamento

Reinforcement

-ta: (magac, dhedig, keli) dareere ama shey jilicsan wax adag ka dhigid; wax aan nuglayn ka dhigid.

m.l (-no, m.dh) (kiimika) Koox ka tirsan haydarokaarboonnada aan dheregsanayn; loona yaqaan sitayliinno. Waxay wadaagaan naanaysta guud ee C H-na waa abyoone.

m.l (-no, m.dh) (kiim.) Koox ka tirsan haydarokaarboonnada aan dheregsanayn; loona yaqaan sitayliinno. Waxay wadaagaan naanaysta guud ee C H-na waa abyoone.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel geedo leh ka jirid oo ban ka dhigid. Dh: daleedayn.

banayn -ta: (magac, dhedig, keli) meel xidhan furid. Dh: bannayn.

(Dakayn-ta)

Sariir iyo wax la mid ah korkeed isku kala bixin; (ku dakayn) nasasho; dangiigid.

m.f.dh eeg dakee.

-ta: (magac, dhedig, keli) sariir iyo wax la mid ah korkeeda isku kala bixin oo ku dangiigid.

(Danayn-ta)

Dan u gelid; dan u yeelasho.

m.f.dh eeg danee.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax u soo jeedid iyo fiiro u yeelasho.

m.f.dh eeg fanee. la-mid: fanaysi, fangelin, fangelis.

(fal) qorshee oo isku dheellitir.

(Kankan-ka)

Ur badan.

kankan¹: m.l Ur xooggan oo meel ka soo baxa.

kankan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Ka k.: ur udgoon meel ka soo carfid.

f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Ka k.: ur udgoon meel ka soo carfid. m.f.dh, kankamid.

m. n., [collective] strong ~ bad smell

kankan v. smell strongly

(tilmaame) ur xooggan oo meel ka soo baxda.

m.dh la-mid: negayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid socdaali lahayd baajin. Dh: oolin.

(Rakayn-ta)

Rako ka dhigid.

(Yakayn-ta)

Qof, kd., gaboodfalay xaal saarid; ganaaxid; eedsiin.

m.f.dh eeg yakee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid amardiiddo samaysay ganaaxid. Baaho diid yakayn ayuu ka cabsadaa. Dh: garraaxid.

yakayn -ta: (magac, dhedig, keli) xidhid oo giijin.

-ta: (magac, dhedig, keli) kolka xanuun la dareemo, ereyga 'aax' ku celcelin.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel ama yool ku dhodhoweyn. Magaaladii ma gaadhine, waan agagaynnay. Dh: dhodhoweys.

m.f.dh eeg anafee.

pron.,+ [conjunction], neg. while I ... not

de: while I ... not = aniga + oo + aan

lx: anigoon

ps: pro + conj + neg

key: anigoon

pron., [conjunction] while we [excl.] ...

(pronoun) while we... ~ annaga oo... Ex: annagoo shaqaynayna...; while we were working

de: while we [excl] ... = annaga + oo

lx: annagoo

ps: pro + conj

key: annagoo

/ (v) waxaad hubtid oo aad isku halaysid. e.g. Do not bank on getting the money from your father.

(Bannayn-ta)

Waxa ku gudban ka wareejin; bannaan ka dhigid; furid; jideyn; sharciyayn.

m.f.dh eeg bannee. la-mid: bannaanayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel furid oo wax ku awdan ka qaadid. Kol hadduu dhulku gabaw yahay maxaad bannaynta daaqadda ku fali? Dh: furid, fasixid. Li: xidhid, awdid, oodid.

bannayn-ta: (magac, dhedig, keli) meel, geedo iyo dhirba ka gurid. Dh: bannaanayn.

bannayn-ta: (magac, dhedig, keli) qaanuun ahaan wax bannaan ka dhigid oo sharciyayn.

bannayn -ta: (magac, dhedig, keli) weel wax ku jireen madhin oo faaruqin.

bannayn -ta: (magac, dhedig, keli) (u ~) wax lagugu soo ganay ama tuuray u bannayntii.

m.f.dh eeg caanee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cunto, shaah iyo la mid ah, caano ku darid.

m.f.dh eeg cadgoo.

-ta: (magac, dhedig, keli) jug ama nabar gaarsiin; hilibgoyn.

(fal) aad u eryo oo daali; orod ku daali. Dh: cagaggoo.

-ta: (magac, dhedig, keli) xagga danbe marid. Dh: danbays, gadaalayn.

m.f.dh eeg dangee. la-mid: dangeys.

m.f.dh eeg gargoo.

-ta: (magac, dhedig, keli) garnaqid oo dad kala dhexdhexaadin. Dh: xeerin.

(Hanbayn-ta)

Hanbo reebid.

-ta: (magac, dhedig, keli) hanbo reebid: wax hanbays.

(Jannayn-ta)

Janno gelin.

m.f.dh eeg jannee.

-ta: (magac, dhedig, keli) barwaaqo dhex gelin.

(Kankoon-ka)

1. Wax sida kubbadda u wareegsan ama u qaab eg.

2. Gumaar.

3. Qanboobka qaarki.

m.l Wax sida kubbadda u wareegsan ama qaab u eg leh.

m. n. sphere, ball

-ka: (magac, lab, keli) isha inta cad ee buuran. Dh: gurux, fooc.

kankoon -ka: (magac, lab, keli) qanboolka qarkiisa.

kankoon -ka: (magac, lab, keli) halka bisqintu ka soo baxdo iyo inta ku wareegsan. Dh: gumaaar, gumeer.

kankoon -ka: (magac, lab, keli) walax sida kubbadda u wareegsan ama u eg qaab ahaan.

cf: kuryo

de: sphere, ball

lx: kankoon

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: kankoon

-ta: (magac, dhedig, keli) madag ku dhedhejin oo ku gubid. Madkayntu waa hab ay Soomaalidu isku dawayn jireen. Dh: madkin.

-ta: (magac, dhedig, keli) sida naagaha usheekayn oo naagnaag iska dhigid.

naagayn -ta: (magac, dhedig, keli) gabadh guursasho oo naag la qabo ka dhigid. Dh: reerayn.

/paaragan/ (n) tusaale habboon ah (qof ama wax ku dayasho mudan).

m.f.dh eeg qasgoo.