aalaaba — Macnaha & Turjumaada

(adv) mostly (most li); generally (jena rali); usually vush wali) ~ aalaa

waa la naqliyay ✓

1

1. Uyaal qofka hadla haya oo keli ah oo aalaaba falku dartiis u dhaco.

2

2. Xarafka i oo dheer; (ī).

waa la naqliyay ✓

m.dh Waaddamada Aasiya, Afrika, iyo Laatiin Ameerika ayaa laysku yiraahdaa waddamada d. s., waa waddamo aalaaba sabool ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-cyo .., m.dh) (daawo) Halaamacood hunguriga cad oo neeftu marto sida badan ka yimaada infekshin marka hore ku dhaca cunaha iyo sanka, oo ay keeneen fiirus ama baktiiriya. Cudurku wuxuu keena xanfaf laabta hoose, qufac xanuun leh, waxaa aalaaba weheliya dhuun-neef-holac (bronchites).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Ganacsato yaryar oo aalaaba wareegta ama aan lahayn rug loogu soo hagaago. 2. Hab loo ganacsado badeeco iyadoo aan lacagteeda la bixinb lala wareego. 3. Hab ganacsi ah oo badeeco yaryar habda meel wareejiyo.

waa la naqliyay ✓

1

sibbaaq¹: m.l Rinji dharka la geliyo.

2

sibbaaq²: m.l (kiimika) Walax lagu midabeeyo dunta, maaska, iyo wixi lamida. Sibaaqyada badankoodu waa iskudhisyo orgaanig ah oo la macmalay. Sibaaqyadu aalaaba waa iskudhisyo orgaanig ah oo aan dhereg-sanayn oo leh dabarro lammaan oo talan-taali ah, dabarrada keenaaya midabka waxa lagu magacaabaa koroomofoor.

3

sibbaaq³: f.g1 (-qay, -qday) Dhar iyo wixi lamida midab u yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

tuf¹: m.dh 1. Cudur lafaha gala; riix. 2. Duco; karaamo. 3. Kasoobbax halis ah.

2

tuf²: m.dh (daawo) Cudur aalaaba caruurta ku dhaca iyo dhallinyarada wuxuuna ka kacaa infekshin qaybta neefsashada inteeda sare oo uu keeno baktiiriyada “haemolitic streptococci”. Astaamo: qandho, xubnoholac, marbamarka ka dambeysa xubin saameynaya, baro cascas ee maqaar ka kuuskuus yaryar oo aan xanuun lahayn ama lafo soo baxsan sida xusulka, dhaqdhaqaaq ogaan la'aan oo aan caadi ahayn ee addimada iyo madaxa (chorea) iyo hallamacood wadnaha gufafkiisa iyo xuubka ku daboolan (pericardium).

3

tuf³: f.g/mg1 (-fay, -ftay) 1. (f.g) Wax afka ku jira dibad u soo saarid. 2. (f.mg) Ku t.: cid u ducayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh Waaddamada Aasiya, Afrika, iyo Laatiin Ameerika ayaa laysku yiraahdaa waddamada d. s., waa waddamo aalaaba sabool ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-cyo .., m.dh) (daaw.) Halaamacood hunguriga cad oo neeftu marto sida badan ka yimaada infekshin marka hore ku dhaca cunaha iyo sanka, oo ay keeneen fiirus ama baktiiriya. Cudurku wuxuu keena xanfaf laabta hoose, qufac xanuun leh, waxaa aalaaba weheliya dhuun-neef-holac (bronchites).

waa la naqliyay ✓

m.l (kiim.) Walax lagu midabeeyo dunta, maaska, iyo wixi lamida. Sibaaqyada badankoodu waa iskudhisyo orgaanig ah oo la macmalay. Sibaaqyadu aalaaba waa iskudhisyo orgaanig ah oo aan dheregsanayn oo leh dabarro lammaan oo talantaali ah, dabarrada keenaaya midabka waxa lagu magacaabaa koroomofoor. m.f.dh, sibbaaqid.

waa la naqliyay ✓

1

tuf¹: m.dh 1. Cudur lafaha gala; riix. 2. Duco; karaamo. 3. Kasoobbax halis ah.

2

tuf²: m.dh (daaw.) Cudur aalaaba caruurta ku dhaca iyo dhallinyarada wuxuuna ka kacaa infekshin qaybta neefsashada inteeda sare oo uu keeno baktiiriyada 'haemolitic streptococci'. Astaamo: qandho, xubnoholac, marbamarka ka dambeysa xubin saameynaya, baro cascas ee maqaar ka kuuskuus yaryar oo aan xanuun lahayn ama lafo soo baxsan sida xusulka, dhaqdhaqaaq ogaan la'aan oo aan caadi ahayn ee addimada iyo madaxa (chorea) iyo hallamacood wadnaha gufafkiisa iyo xuubka ku daboolan (pericardium).

3

tuf³: f.g/mg1 (-fay, -ftay) 1. (f.g) Wax afka ku jira dibad u soo saarid. 2. (f.mg) Ku t.: cid u ducayn. m.f.dh, tufid.

waa la naqliyay ✓

/gaas/ (n) 1. walax sida neefta oo kala ah (n) 2. neefta gaaska ah ee tamarta kulka dhalisa, sida gaaska la shito. (n) 3. baasiin (n) 4. gaaska sunta ah, oo aalaaba ciidamadu isticmaalaan.

waa la naqliyay ✓

/tayts/ (n) surweel jiidma oo jirka ku dhagan, oo aalaaba dumarka niikiyaa qaataan.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) agab wax lagu qaato oo ka sameysan caw aalaabadana lagu gurto oo leh labo dhegood oo la isku qabto. Suuga dambiil ayaan kaga soo adeegtaa. Dh: selled, sallad, danbiil, sambiil.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) taar dhexdhexaad ah oo aalaaba ciidda lagu aaso oo saldanabyada ka imanaya waqal darruureedka u noqda wadiigo oo ka difaacda dooriyaha hilaaca iyo danaka ku dhici lahaa.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) wax iska fidsanaa laalaabasho. Dh: duudduubad, duuduubasho.

2

laalaabad -ka: (magac, lab, keli) kolba noqosho iyo warwareeg: laabad oo haddana soo noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel ama arrin, mar gal marna ka bax.

2

galaabax-a: (magac, lab, keli) meel, kolna galid haddana ka baxid; is waydaar u gelis.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dheef; faa'iido; macaash. Dh: waxtar.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax fidsanaa, isku duuduubo.

2

laalaabo: (fal) meel ka laabo oo haddana laabo. Dh: noqnoqo.

waa la naqliyay ✓

souvent.

waa la naqliyay ✓

Inta badan; badanaa; dhaaxa; qajeel

waa la naqliyay ✓

fk. Inta badan, marar badan, badanaa. Tus.”Aa. ma yimaado saacadahaan”.

waa la naqliyay ✓

f.. Inta badan, marar badan, badanaa. Tusaale: "Aa. ma yimaado saacadahaan".

waa la naqliyay ✓

[adverb] or [adverbial] [expression] frequently, usually, mostly, often

waa la naqliyay ✓

(adv) often (often); usually (vush wali); regularly or customarily used ~ aalaaba, badanaaba

waa la naqliyay ✓

(falkaab) sida inta badan dhacda. Axmad waa arday aalaa iskuulka yimaadda. Dh: aalaaba, badanaa, qajeelo, dhaaxa.

waa la naqliyay ✓

1

de: frequently, usually, mostly, often

2

lx: aalaa

3

ps: adv

4

key: aalaa

waa la naqliyay ✓

كثيرا

waa la naqliyay ✓

1

(Alaab-ta)

2

Qalabka wax lagu qabsado; alaabo.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Qalabka guriga looga adeegto. 2. Waxyaabaha qofka u gaarka ah sida sanduuqa, dhar, miis, sariir iyo wixi lamida. la-mid: alaabo.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Qalabka guriga looga adeegto. 2. Waxyaabaha qofka u gaarka ah sida sanduuqa, dhar, miis, sariir iyo wixi lamida. la-mid: alaabo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] objects, articles, items, things, stuff, equipment, supplies, material; luggage, baggage

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) things (thingis); material (metiiryel); stuff (istaaf) ~ qalab, sheyaal

waa la naqliyay ✓

1

Materiale

2

Material

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) xamaan isku jaad ah ama kala duwan. Alaab culus ayuu baabuurku sidaa. Dh: agab, agaabo, saabaan. Wa: alaabo.

waa la naqliyay ✓

1

de: objects, articles, items, things, stuff, equipment, supplies, material; luggage, baggage

2

lx: alaab

3

pd: (-ta)

4

ps: n1-f-col, n2-f

5

key: alaab

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Anshax iyo dhaqan wanaagsan oo cidi leedahay. 2. Anshax iyo dhaqan ay cidi leedahay.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Anshax iyo dhaqan wanaagsan oo cidi leedahay. 2. Anshax iyo dhaqan ay cidi leedahay.

waa la naqliyay ✓

m. n. good manners, educated ~ polite behavior

waa la naqliyay ✓

aadaab-ta: (n) politeness (polaayt-nes); manners (man neris); etiquette (eti keeyt) ~ akhlaaq

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) anshaxa suubban ee la jecel yahay in uu qofku yeesho. Waaberi wa arday aadaab leh. Dh: akhlaaq, edeb.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: good manners, educated ~ polite behavior

3

lx: aadaab

4

pd: (-ka)

5

ps: n-m

6

key: aadaab

waa la naqliyay ✓

m.dh.u la-mid: alaab.

waa la naqliyay ✓

v. emigrate, leave a place

waa la naqliyay ✓

1

a: dalaw

2

de: emigrate, leave a place

3

lx: dalaab

4

pd: (dalaabay)

5

ps: v1=

6

see: dalow

7

key: dalaab

waa la naqliyay ✓

n. phr., [conjunction] even the other

waa la naqliyay ✓

1

de: even the other = kale + -ba

2

lx: kalaba

3

ps: np + conj

4

key: kalaba

waa la naqliyay ✓

v. fold many times; zigzag; finish ~ wind up

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) fold (fooldh); enfold (enfooldh); roll (rool)

2

laalaab -ka: (n) wrinkle (rin-kal); crease (kiriis) ~ canyayuub, duuduub

waa la naqliyay ✓

1

(fal) eeg laablaab.

2

laalaab -ka: (magac, lab, keli) wax aan kala fidsanayn, meelaha uu ka laalaabmo.

waa la naqliyay ✓

1

de: fold many times; zigzag; [fig.] finish ~ wind up

2

lx: laalaab

3

nt: laalaab (ka) [vn2a-m]

4

pd: (laalaabay)

5

ps: v1=pl

6

key: laalaab

waa la naqliyay ✓

1

Salaama!

2

Erey duco ah oo ka dhigan: Nabad gal! Nabaaddiino.

waa la naqliyay ✓

e.d Erey duco ah oo ka dhigan: “nabad gal!”; nabaaddiino. la-mid: salaamad.

waa la naqliyay ✓

inter. goodbye!

waa la naqliyay ✓

salaama! (duco) eray la nuxur ah 'nabadgal!' oo la is yidhaa marka labo qof kala tegayaan. Dh: nabaaddiino, nabadgelyo, salaamad, tusan!

waa la naqliyay ✓

1

de: goodbye!

2

initial: s

3

lx: salaama

4

ps: intj

5

key: salaama

waa la naqliyay ✓

1

(Salaasa-da)

2

Talaada.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: talaado.

waa la naqliyay ✓

f. n. Tuesday (fourth day of the Somali week)

waa la naqliyay ✓

-da: (n) Tuesday (tuuz-dheey) ~ talaado. Ex: maalinta salaasada; on Tuesday

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) maalinta u dhexaysa Isniin iyo Arbaco; maalinta afraad eet todobaadka. Dh: talaada, talaado.

waa la naqliyay ✓

1

a: Talaada;

2

cf: maalin

3

de: Tuesday (fourth day of the Somali week)

4

initial: s

5

lx: Salaasa

6

pd: (-da)

7

ps: n0-f-time, n6-f

8

xv: Arabic

9

key: Salaasa

waa la naqliyay ✓

(fal) qof meel ka gudbi; tilaabi.

waa la naqliyay ✓

pace

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kala bixinta labada lugood, kolka la soconayo, iyadoon orod ahayn. Alla hebel talaabo wacanaa. Li: orod.

waa la naqliyay ✓

1

(Talaada-da)

2

Toddobaadka maalintiisa saddexaad (haddii Axadda laga tirsho); waxay u dhexaysaa Isniinta iyo Arbacada (ama Salaasa).

waa la naqliyay ✓

f. n. Tuesday (fourth day of the Somali week)

waa la naqliyay ✓

-da: (n) Tuesday (tuuz-dheey) ~ Talaado. Ex: maalinta Talaadada aan ballanno; Let us make an appointment on Tuesday

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) toddobaadka maalintiisa afaraad, una dhaxaysa isniinta iyo arbacada. Maalinta talaadada ayaa la qabanayaa shirka. Dh: salaasa.

waa la naqliyay ✓

1

a: Salaasa;

2

cf: maalin

3

de: Tuesday (fourth day of the Somali week) Alt sp: Talaado

4

initial: t

5

lx: Talaada

6

pd: (-da)

7

ps: n0-f-time, n6-f

8

xv: Arabic

9

key: Talaada

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyo, m.l) Naag si sharci darro ah loogu galmoodo ama jirkeeda iibsata; dhillo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) naag aan jidhkeeda ragga u diidin. Dh: dhillo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) booqashooyin is daba joog ah samee; kolba meel gal oo ka bax.

2

gaalaabbax-a: (magac, lab, keli) booqashooyin is daba joog ah; kolba meel gelid oo ka bixid ama meel ku noqnoqosho.

waa la naqliyay ✓

1

(Laablaabad-ka)

2

Laablaabasho.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: laablaabasho.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) kol wax ka badan noqosho. Dh: noqnoqod, laablaabasho, laalaabad.

2

laablaabad -ka: (magac, lab, keli) lakabyada iska dul dhaadhaca ee hilibka qof aad u buuran. Dh: laalaabad, lakabyo.

waa la naqliyay ✓

1

laablaaban¹: f.mg1 (-bmay, -bantay) Wax isku duudduubmay noqosho. la-mid: laallaaban¹.

2

laablaaban²: f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax isku duudduuban ahaansho. la-mid: laallaaban².

waa la naqliyay ✓

1

laablaaban¹: f.mg1 (-bmay, -bantay) Wax isku duudduubmay noqosho. m.f.dh, laablaabmid. la-mid: laallaaban.

2

laablaaban²: f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax isku duudduuban ahaansho. m.f.dh, laablaabnaan. la-mid: laallaaban.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax isku duudduuban ahaansho. Dh: laalaaban.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: laablaabasho.

waa la naqliyay ✓

1

laallaaban¹: f.mg1 (-bmay, -bantay) la-mid: laablaaban¹.

2

laallaaban²: f.mg4 (-bnaa, -bnayd) la-mid: laablaaban².

waa la naqliyay ✓

1

balaambal¹: m.l la-mid: balaambalid.

2

balaambal²: f.mg1 (-alay, -ashay) 1. Cid rafaad iyo dhibaato la kulmid. 2. U b.: qof rafaad iyo dhibaato la kulmid u ooyid. la-mid: balambal².

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-alay, -ashay) 1. Cid rafaad iyo dhibaato la kulmid. 2. U b.: qof rafaad iyo dhibaato la kulmid u ooyid. m.f.dh balaambalid. la-mid: balambal.

waa la naqliyay ✓

v. endure trouble, suffer a misfortune, experience hardship

waa la naqliyay ✓

-ay/balaanbashay: (v) be in trouble; suffer (sa-fer)

waa la naqliyay ✓

1

de: endure trouble, suffer a misfortune, experience hardship

2

lx: balaambal

3

nt: balaambal (ka) [vn-m], balaambalid (da) [vn-f]

4

pd: (balaambalay)

5

ps: v1=

6

key: balaambal

waa la naqliyay ✓

adj., pl. short, small (ones)

waa la naqliyay ✓

-aa: (adj) [Plural of gaaban] short, low or small (with plural nouns). Ex: guryo gaagaaban; small houses; gabdho gaagaaban; short girls

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax aan dhaadheerayn. Dhir gaagaaban ayaa ka baxda meelaha bananka ah. Li: dhaadheer.

waa la naqliyay ✓

1

de: short, small (ones)

2

lx: gaagaaban

3

pd: (Sg: gaaban)

4

ps: adj-pl

5

key: gaagaaban

waa la naqliyay ✓

1

galaabbax¹: m.l Socod badan oo meel horay iyo gadaal loogu socdo. la-mid: galoobbax¹.

2

galaabbax²: f.mg1 (-xay, -xday) Meel horey iyo gadaal ugu noqnoqosho. la-mid: galoobbax².

waa la naqliyay ✓

(fal) wax aanu qof qudh ihi qaadi karin, qof kale la qaad; qof kale la wandaafi. Dh: wandaafi. walaandey.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) laba qof oo is dilaaya kala kaxayntood.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) 1. Wax isku dubbaridasho. 2. Wax xeeladayn. 3. Wax ka warwareegid. la-mid: laallaabo.

waa la naqliyay ✓

v. go to and fro

waa la naqliyay ✓

1

(fal) in mar ka badan, noqnoqo; meel ka noqnoqo.

2

laablaabo: (fal) wax aad adigu gaar u leedahay oo kala baacsan ama kala fidsan, labadiisa cidhif isku keen oo mar wax ka badan isku laab. Dh: laalaabo.

waa la naqliyay ✓

1

de: go to and fro

2

lx: laablaabo

3

nt: laablaabad (ka) [vn-m], laablaabasho (/da) [vn-f]

4

pd: (laablaabtay)

5

ps: v3b=pl

6

key: laablaabo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax kala baxsanaa duuduubasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) la-mid: laablaabo.

waa la naqliyay ✓

1

(Shalaabad-da)

2

Dad-la-dhaqanka wanaagsan; dhalan; abuur; baxaalii; falaad.

waa la naqliyay ✓