aabo — Macnaha & Turjumaada

1

(Aaba-ha)

2

Tixgelis; danayn; aabayeel.

waa la naqliyay ✓

m.l Dareen naxariis, rabitaan iyo xurmayn leh oo qof qof kale u hayo.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] consideration, attention, care; thoughtfulness

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) dareen naxariis, muhasho iyo xurmayn weheliyaan oo qof qof kale u hayo.

2

aabo -ha: (magac, lab, keli) eeg aabbe.

3

aabo -da: (magacwadareed) dhallinyarta caado ahaan wiilka arooska ah raacda ee la socota inta aanu aroosbixin. Dh: mixiisyo, minxiisyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: consideration, attention, care; thoughtfulness

2

lx: aabo

3

pd: (/ha)

4

ps: n0-m-abs

5

key: aabo

waa la naqliyay ✓

u.j la-mid: aabbe.

waa la naqliyay ✓

m. n. father, dad

waa la naqliyay ✓

see [eeg] aabbe

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg aabbe.

waa la naqliyay ✓

1

a: aabbe

2

de: father, dad

3

lx: aabbo

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m

6

key: aabbo

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-btay, -batay) 1. (f.g) Qalab daab u samaysasho. 2. (f.mg) Ku dhicid daab (dhasha xoolaha). Tusaale: “Waxartu waa daabatay”.

waa la naqliyay ✓

1

v. make a handle for something

2

daabo v. become sick, get diarrhea (of calves)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ilmo maqal ah oo dhashay, dambar ama caano ku shuban. Nirigtii danbarkii bay ku daabatay.

2

daabo: (fal) daab la qabsado u samayso; gasho daab. Waranka daabo oo dagaalka aad.

waa la naqliyay ✓

v. be short

waa la naqliyay ✓

1

de: be short

2

lx: gaabo

3

pd: (gaabtay)

4

ps: v3b=

5

key: gaabo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-btay, -batay) Wax in yar durugsan gacan ku laacid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-btay, -batay) Wax in yar durugsan gacan ku laacid. m.f.dh, haabasho.

waa la naqliyay ✓

v. grab, seize; grope (for something)

waa la naqliyay ✓

-haabtay / haabatay: (v) reach about uncertainly with the hand: grope (goroop)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax aanad arkayn ama aan negayn, gacanta ku raadi oo ku doondoon.

2

haabo: (fal) wax aad doonaysay qabashadiisa haabka geli oo ku fikir in aad fuliso ama hesho. Dh: hiigso, tiigso.

waa la naqliyay ✓

1

de: grab, seize; grope (for s.t.)

2

lx: haabo

3

pd: (haabtay)

4

ps: v3b=

5

key: haabo

waa la naqliyay ✓

1

(Jaaba-da)

2

Inta wax u liidata; xaabo; burbur.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Qoryo qallalan oo dabka lagu shido; xaabo; qoryo. 2. Alaab aan qiimo lahayn. la-mid: jaabajaabo.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u 1. Qoryo qallalan oo dabka lagu shido; xaabo; qoryo. 2. Alaab aan qiimo lahayn. la-mid: jaabajaabo.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [collective] odds and ends, fragments, bits

2

jaabo [feminine] n. firewood, kindling

waa la naqliyay ✓

-jaabada: (n) 1. firewood (faayar wuudh) ~ jaabo. 2. a collection of useless things or people ~ jaabo-jaabo

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, dhadig, keli) inta wax u liidata. Jaabo ayaan ka qaatay gurigaygii. Dh: burbur.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-btay, -batay) 1. (f.g) Wax fidsan ama jilicsan isku soo ceshasho. 2. (f.mg) Jiho loo socday ka weecasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-btay, -batay) 1. (f.g) Wax fidsan ama jilicsan isku soo ceshasho. 2. (f.mg) Jiho loo socday ka weecasho. m.f.dh, laabasho.

waa la naqliyay ✓

v. turn back, go back, return; curve

waa la naqliyay ✓

-laabtay / laabatay: (v) go back; return (ri-teen); make u-tum (yuu-teen)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel aad ka timid dib ugu nogo; halkii aad u socotay, ka noqo. Suuqii dib ugu laabo oo caano innoo soo iibi. Dh: noqo.

2

laabo: (fal) wax fidsan, oo aad adigu leedahay, isku soo rogo ama labadiisa cidhif isku keeno.

waa la naqliyay ✓

1

de: turn back, go back, return; curve

2

lx: laabo

3

pd: (laabtay)

4

ps: v3b=intr

5

key: laabo

waa la naqliyay ✓

(fal) caano ururso oo kuwii xalay iyo kuwii maanta isku biirso. Kol hadduu sicii caanadiiqdu caanayareeyay caanaha qaabo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) koox, qayb. Dhawr raabo oo kala danbeeyay ayaa i dhaafay: Dh: kook, raxan, horin.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-btay, -batay) Cudur, gaajo, roob iyo wixi lamida berrin wada gaarid. la-mid: saabso.

waa la naqliyay ✓

v. spread over, cover

waa la naqliyay ✓

(fal) saab u yeelo ama u samayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: spread over, cover

2

initial: s

3

lx: saabo

4

nt: saabasho (/da) [vn-f]

5

pd: (saabtay)

6

ps: v3b=

7

key: saabo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-btay, -batay) 1. Jir, derbi iyo wixi lamida aayar gacan u saarid. 2. Arrin iyo wixi lamida in yar ka sheegid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-btay, -batay) 1. Jir, derbi iyo wixi lamida aayar gacan u saarid. 2. Arrin iyo wixi lamida in yar ka sheegid. m.f.dh, taabasho.

waa la naqliyay ✓

v. touch (upon); contact; regard, concern

waa la naqliyay ✓

-taabtay I taabatay: (v) touch (taj); touch with the hand or fingers; come in contact with

waa la naqliyay ✓

(fal) sacabka, farta ama meel kale dusha ka saar, si aad u dareento oo aad u garato. Taabo inanka yar madaxiisa xumad ayaa haysee.

waa la naqliyay ✓

1

de: touch (upon); contact; regard, concern

2

initial: t

3

lx: taabo

4

pd: (taabtay)

5

ps: v3b=tr

6

xe: He ran as fast as he could. [idiom]

7

xv: Far iyo suul isku taabtey.

8

key: taabo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) 1. Waab dhisasho. 2. Ka w.: nabar kugu soo socda ka gabasho ama wax halis ah dib uga noqosho.

waa la naqliyay ✓

v. build a temporary shelter ~ hut for oneself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) aqal yar oo ku meel gaadh ah dhiso; waab dhiso; waab samayso.

2

waabo: (fal) gabbo oo wax kugu soo socda digtooni ka qaado. Laanta soo dhacaysa ka waabo. Dh: gabbo.

waa la naqliyay ✓

1

de: build a temporary shelter ~ hut for oneself

2

initial: w

3

lx: waabo

4

pd: (waabtay)

5

ps: v3b=

6

key: waabo

waa la naqliyay ✓

1

(Xaaba-da)

2

1. Qoryaha qallalan oo dabka lagu shido; qoryo; shidaal.

3

2. Wax kasta oo la shito.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Qoryo qallalan oo shidaal gala. 2. Qoryo qallalan, jilicsan oo xorshosh ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Qoryo qallalan oo shidaal gala. 2. Qoryo qallalan, jilicsan oo xorshosh ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. firewood, kindling

waa la naqliyay ✓

xaabada: (n) firewood (faayer-woodh); brushwood (buraash-wuudh) qoryo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ururso wixii xaab meelahaa yaal. Orod madbakha soo xaabo hadaad hambo ka hesho.

2

xaabo -da: (magac, dhedig, keli) qoryo qallalan oo dabka lagu shidan karo. Dh: qoryo.

waa la naqliyay ✓

1

a: jaabo ~ jabo

2

de: firewood, kindling

3

initial: x

4

lx: xaabo

5

pd: (/da)

6

ps: n6-f

7

key: xaabo

waa la naqliyay ✓

/papa/ (n) aabo (erey badanaa carruurtu aabbe ugu yeerto).

waa la naqliyay ✓

1

aaw

2

aabo

waa la naqliyay ✓

1

aaw

2

aabo

waa la naqliyay ✓

1

aawi ama ii

2

waalidka (aabo ama hooyo)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) haragga isha ku rogan ee kor ku laaban. Jaladmidda ayaa laga qalay aabo.

waa la naqliyay ✓

(fal) kakabi cuntada oo ku jal. Aabo cunto ma qaadan karo ee jaljali oo la joog.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waraaq ama maro qoryo sida xarafka X loogu sameeyo oo inta dun lagu xidho carruurtu hawada ku sii daayaan oo cirka heehaabta; wax carruurtu ku ciyaarto oo leh dabo dheer iyo dun dheer una og qaab diyaaradeed. Aabo walado il samee si aan hawadan fiican u raaciyo. Dh: aybitey.

waa la naqliyay ✓

germain, adj. - laba qof oo isku dhaw; aabo mid ah ka wada yimid.

waa la naqliyay ✓

utérin, adj. - walaalo isku aabo iyo isku hooyo ah.

waa la naqliyay ✓

erey ixtiraam iyo qaddarin ah oo ilmuhu aabbihii ugu jawaabo kolka uu u yeedho. Dh: aabbo.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg aabbe.

waa la naqliyay ✓

1

(Aabi-ga)

2

Arrin aan jid ahayn oo cid lagula kaco; gardarro; maag; daandaansi.

waa la naqliyay ✓

m.l Gardarro isla weyni iyo kibir ku jiro oo cid lagula muujiyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. provocation, offense, insult

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) arrin aan bannaanayn oo qof lagula kaco. Ma la eeday waatii Afyare aabi loo dilay e. Nimankii ikhwaankii jaree aabiga u laayey. Dh: adyad, daandaansi, gardarrado, maagid.

2

aabi: (tilmaame) nin karmeed geesi ah. Waxaan aabiyoow, ku oonbixi lahaa, anoo ooridaada noqdoo ubad dhala. Dh: geesi, xariif.

waa la naqliyay ✓

1

de: provocation, offense, insult

2

lx: aabi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m, n7-m

5

syn: gardarro, maag

6

key: aabi

waa la naqliyay ✓

1

(Aafa-da)

2

Dhibaato aad u weyn.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Dhibaato weyn oo abaar, cudur ama colaadi ay keentay oo guud ahaan u saameysa nafley badan; dhibaato aad u weyn.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Dhibaato weyn oo abaar, cudur ama colaadi ay keentay oo guud ahaan u saameysa nafley badan; dhibaato aad u weyn.

waa la naqliyay ✓

f. n. disaster, severe damage

waa la naqliyay ✓

-da: (n) disaster (di-saas ter); catastrophe (ka taas taroofi); calamity (kalaamati); an event having fatal or ruinous results ~ masiibo, musiibo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xumaan, dhib iyo haydaaro aad u ballaadhan.

waa la naqliyay ✓

1

de: disaster, severe damage (period of natural disaster: hurricane, flood, plague, etc.)

2

lx: aafo

3

pd: (/da Pl: aafaad (ka))

4

ps: n6-f, n8-f

5

xe: God, save us from the present disasters!

6

xv: Arabic

7

key: aafo

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Dhiibato weyn oo abaar ama cudur ay keenaan oo guud ahaan saameya naflay badan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhibaato faafta ama baahda. Aaho ayaa ku dhacday Soomaaliya. Dh: aafo.

waa la naqliyay ✓

1

(Aala-da)

2

Qaalmaha yaryar oo lo'da.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Lo'da inteeda aan weli gaarin da'dii ay rimi ama wax rimin lahayd.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] heifer, young female cattle; heifers

waa la naqliyay ✓

1

(fal) eed oo ka naasnaasi; ka shallaytan. Kibirka daa haddii kale eed oo aalo. Dh: eerso, naasnaasi, qoomamee, eed, shallaytee. Li: mahadi.

2

aalo-da: (magacwadareed) qaalmaha yaryar ee laba jirsada, gaadhay na xilligii caanaha laga gudhin lahaa. Dh: aaran, dhal, eelo.

3

aalo -ha: (magac, lab, keli) eeg aale.

waa la naqliyay ✓

1

cf: qaalin ~ qaalmo

2

de: heifer, young female cattle; heifers

3

lx: aalo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

key: aalo

waa la naqliyay ✓

1

(Aana-da)

2

Xumaan hore oo lays gaarsiiyey oo in laga aarguto uurka lagu hayo; godob; utun; asaaye; aarsi; dakano.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhibaato hore oo ciddii loo geystay aanay illaawin; godob; utun; dakano.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhibaato hore oo ciddii loo geystay aanay illaawin; godob; utun; dakano.

waa la naqliyay ✓

f. n. resentment, blame, revenge

waa la naqliyay ✓

-aanada: (n) resentment (ri zent ment)-, anger (an ger)-, grievance aroused by something unjust, mean, or unworthy ~ godob, dakano

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dil ama gef hore la isku gaadhsiiyey oo lagu kala aargoosato. Aano duug ma leh, oodi hagar ma leh. Dh: dakano, utun, godob, hiijo, biili.

waa la naqliyay ✓

1

cf: godob, hiijo, utun

2

de: resentment, blame, revenge

3

lx: aano

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: aano

waa la naqliyay ✓

(fal) qof ama wax kale, xabaal qodan ku duugo; meel ku qarso.

waa la naqliyay ✓

1

(Aawa-da)

2

Daraad; dar; aw.

waa la naqliyay ✓

m.dh Erey aan keligii istaagin in qodob lahaansho lagu daro mooyee, sida: -diis, -deed, -dood iyo wixi lamida oo macnahiisu yahay qof ama wax dartood. Tusaale: “Cali, Caasha aawadeed ayuu halkan u yimid”. la-mid: aw.

waa la naqliyay ✓

m.dh Erey aan keligii istaagin in qodob lahaansho lagu daro mooyee, sida: -diis, -deed, -dood iyo wixi lamida oo macnahiisu yahay qof ama wax dartood. Tusaale Cali, Caasha aawadeed ayuu halkan u yimid.

waa la naqliyay ✓

f. n. sake, reason

waa la naqliyay ✓

1

(fal) aloosan oo sara kac. Dagaalayahaw dem ama aawo anu kuu diyaar ihiye. Dh: aloosan. Li: den, dem.

2

aawo -da: (magac, dhedig, keli) dar iyo aw; qof ama shey sababtii. Nebigii Allow, adaan aawadaa u ilmaynayaa. Dh: dar, aw, daraad.

3

aawo-da: (magac, dhedig, keli) gargaar iyo kaalmo. Itaalkii baa i gabay, Aawaan kaa doonayaa. Dh: aaway, gargaar, kaalmo.

waa la naqliyay ✓

1

a: aw

2

cf: aawadeed, aawadiis

3

de: sake, reason Used with possessive pronouns

4

lx: aawo

5

pd: (/da)

6

ps: n0-f

7

key: aawo

waa la naqliyay ✓