aabbudhid

(fal) weel af bannaan, fur ama dabool dul saar. Aaminay aabbudh dhiisha. Dh: dabool, aabbur, aabbuj.

aabbudh -ka: (magac, lab, keli) weel waxa lagu daboolayo ee furka u noqonaya. Berkedda waxa loo sameeyay aabbudh. Dh: aabbur, aabbuj, fur.

(fal) weel iyo wax la mid ah, dabool saaro oo ku adkee. Aabbudho dhiisha si aanu cayayaanku kaaga gelin. Dh: daboolo.

(Aabburid-da)

Weel dabool saarid; daboolid; furayn.

m.f.dh eeg aabbur².

-da: (magac, dhedig, keli) weel iyo wax la mid ah, dabool afka kaga adkayn.

magac loo baxsho wiil kolkii uu dhashay, aabbihii dhintay.

(tilmaame) wax afkiisa dabool la saaray. Dh: daboolan, aabburan. Li: bujisan.

m.f.dh eeg aabburan¹.

-ta: (magac, dhedig, keli) neef ku celin ama xorriyad u diidid. Cabbudhinta ka ilaali ilmaha, waa halis oo waa lagu dhintaaye.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg cabbudh.

-da: (magac, dhedig, keli) xoolo aad lahayn xoog ku kaxaysasho. Xabbaadhiddu waax xaaraan. Dh: dhicid, qaadidi, boojin.

(fal) sanka oo xidhan dartiis, si fiican u neefsan waa. Dh: cabbur.

cabbudh -ka: (magac, lab, keli) sanka oo xidhma oo uu neefsigu ku adkaado. Hargab baa igu dhacay oo waan cabbudhay. Dh: cabudhaad, cabbur, cabburaad.

(Dabdhid-ka)

Cudur dadka ku dhaca oo oogada nabarro la moodo in dab lagu gubey, ka soo yaacaan.

-da: (magac, dhedig, keli) reer dhawaan la dhisay xoolo u soocid. Nin guursaday yabdhid kama maarmo. Dh: xoolayn.

(Aargudid-da)

Aarid

m.f.dh eeg aargud. la-mid: aargudasho, aargudis.

-da: (magac, dhedig, keli) (u ~) ciddaada oo aano loo geystay, ka celin.

(Arbushid-da)

Wareerin; rabshayn.

m.f.dh eeg arbush². la-mid: arbush¹ (2), arbushaad.

-da: (magac, dhedig, keli) geysashada rabshado iyo qalaaqil; wareerinta iyo qasidda talo ama dad. Dh: rabshayn, rabshadayn.

(Caabudid-da)

Ilaah ka cabsasho.

m.dh la-mid: caabidid.

-da: (magac, dhedig, keli) Rabbi ka cabsasho.

(Cabburid-da)

Cabbur ku dhicid.

m.f.dh eeg cabbur². la-mid: cabbur¹.

-da: (magac, dhedig, keli) mid neefsigu ku adagyahay noqosho. Dh: cabbudhid.

-da: (magac, dhedig, keli) mar walba ku kicid oo joogteysad. Dh: joogtaysasho.

m.f.dh eeg qarbud². la-mid: qarbudaad (2).

m.dh la-mid: sabrid.

-da: (magac, dhedig, keli) laasimid, aan wax la kala joojinnan. Taabudidda salaadu waa waajib.

m.f.dh eeg daabbul.

-da: (magac, dhedig, keli) marka alaab badan halkii ay talallay looga raro meel kale. Alaabtii taallay bakhaarkan shalay baa la daabbulay oo dukaankii la geeyey.

-da: (magac, dhedig, keli) si aanu yool u qabsan hubka cadawgu, rasaasta mar qudha wada ridid. Dabxidhid maad samayn halkuu birigaanku ka soo dhacayey.

m.f.dh eeg sabbakh².

-da: (magac, dhedig, keli) ranji ama asal marin. Dh: ranjiyid, aslid.

sabbakhid-da: (magac, dhedig, keli) ranji ama asal marin. Dh: ranjiyayn, aslid.

(Sabbikhid-da)

Sabbakh u yeelid, gelin; aslid; renjiyid; midabayn.

-da: (magac, dhedig, keli) meel kambadhuudhid. Yumbudhid iyo yuucni toona xoolo kuma yimaaddaan. Dh: kuudadid, yumburid.

-ka: (magac, lab, keli) dabool saarista lafteeda. Aabbudhitaanka ceelka Cumar baa u xilsaaran. Dh: daboolitaan. Li: furitaan.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg aabbudhad.

-ta: (magac, dhedig, keli) xaaladda daboolnaanta lafteeda. Li: bujisnaan.

-da: (magac, dhedig, keli) wax isla socday, kala weecasho: kala leexasho. Dh: kalabayrid.

(tilmaame) mid uu neefsigu ku adag yahay; sanku xidhan yahay.

-da: (magac, dhedig, keli) wax is haystay, labo u kala badhid.

m.f.dh eeg laaluush².

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale, xoolo laaluush ah siin.

(Masabbidid-da)

Qof wax xun oo uusan falin ku dhejin, ku nabid, korka ka saarid.

m.f.dh eeg masabbid².

m.f.dh eeg shaabbah². la-mid: shabbihid.

-da: (magac, dhedig, keli) isu ekaansho.

-da: (magac, dhedig, keli) xilli subax ah oo waagu beryey noqosho. Dh: waaberi.

-ka: (magac, lab, keli) eeg cabbudh.

-da: (magac, dhedig, keli) cuntooyin kala jaadjaad ah oo calooshu ku xumaatay ahaan. Cuntadii hore oo caloosha ka buuxda haddaad tu kale ka dulgeyso daacaqudhmid ayaad halis ugu jirtaa. Dh: daacaqurmid.

m.f.dh eeg gaabbaguul².

-da: (magac, dheddig, keli) eeg gaabbaguul.

(Gabbaldhicid-da)

Qorraxdhicid.

m.dh la-mid: gabbaldhac.

-da: (magac, dhedig, keli) qorraxdhicid; gabbbalgaabad.

m.f.dh eeg taabbaggud². la-mid: taabbaggud¹.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg taabbaggud.

(Aabbur-ka)

Weel afka ka awda; dabool; fur.

aabbur¹: m.l (aabburro, m.dh) Weel yar, wax lagu shuban karo, oo dhiilaha, haamaha iyo wixi lamida afka lagaga xiro.

aabbur²: f.g1 (aabburay, aabburtay) Dhiil, haan iyo wixi lamida weel yar oo wax lagu shuban karo afka kaga xirid.

aabbur¹: m.l (-rro, m.dh) Weel yar, wax lagu shuban karo, oo dhiilaha, haamaha iyo wixi lamida afka lagaga xiro.

aabbur²: f.g1 (-ray, -rtay) Dhiil, haan iyo wixi lamida weel yar oo wax lagu shuban karo afka kaga xirid. m.f.dh., aabburid.

m. n. plug, stopper, cover, lid

aabbur v. stop up, plug, cover

-ka: (n) lid (lid); cover (kaver); top ~ dabool, guf. Ex. aabburka ka qaad; take the lid off.

(fal) eeg aabbudh.

-da: (magac, dhedig, keli) kala qaybin; labo isle'eg ka dhigid. Badhid mooyaane si kale cadka uguma heshiinaynno. Dh: barid, qaybin.

-da: (magac, dhedig, keli) sare u qaadid oo si fudud sare ugu tuurid. Dh: biriyow, hillaacid, birin. bidhiidh -a: (magac, lab, keli) timaha madaxa oo noqda timo jilicsan, cawlan oo aan isku dhadhawayne banbannaan.

buudhi¹: m.l Qaalin geel ah isbeddel abaahidoon ah oo xubinteeda taranka ka muuqata.

buudhi²: f.mg2 (-iyay, -isay) Qaalin geel sabiisheeda barar abaahidoon ka muuqasho.

(fal) qaalin geel ah u baaho abaahin.

(Cabbid-da)

(biyo, kd.) inta afka lagu qaado oo hunguriga la sii marsiiyo, caloosha geyn; dhamid (caano); fuudid (fuud; wixii kulul).

m.f.dh eeg cab. la-mid: cabid².

-da: (magac, dhedig, keli) biyo iyo wixii la mid ah, inta afka lagu qaado oo hunguriga madow la sii mariyo, caloosha geyn.

-da: (magac, dhedig, keli) jidhka oo xadhig ama wax la mid ah lagu giijiyo si uu barar u yeesho.

cudhid-da: (magac, dhedig, keli) dareenka in wax qofka haya, sida kaadi ama mantag, aanu isku celin karin.

Excavation

-da: (magac, dhedig, keli) fagidda ama ururinta wax firi leh oo daatay. Dh: fadhis, fagid.

-da: (magac, dhedig, keli) hooyo ama neef aan irmaanayn ahaan.

-da: (magac, dhedig, keli) baaqi ahaan; wax dhammaanaya adigu baaqsanaansho. Dh: hadhis, haris.

hadhid -da: (magac, dhedig, keli) wixii lala socday ee laga mid ahaa dib uga go'id; socod intii kali u baxday ka baaqasho. Dh: harid. Li: raacid.

-da: (magac, dhedig, keli) hilib iyo wixii la mid ah, hal mar ilkaha ku goosad. Dh: cantuugid, hurid, hudhis.

(fal) xidh oo ceeji; hoos u nab; ku naqaska celi.

-da: (magac, dhedig, keli) wax kale ku xoojin; ku ladhid; wax ku ladhis.

ladhid-da: (magac, dhedig, keli) (ku ~) wax aan keli ahaan isu taagi karin, ladh siyaada ah ku dheerayn ama ku tayayn. Dh: larid.

-da: (magac, dhedig, keli) inta fiican ama inta la doonayo dhan u saarid. Madhida gorowga marmarsiiyo ha ka dhigane soo kac. Dh: madhis, xulid, soocid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax badan oo isku laaqan shay ka mid ah ka dhex gurid. Dh: mudhis, murid.

m.f.dh eeg nabad².

-da: (magac, dhedig, keli) dad colaadi dhextaal, heshiin.

m.dh la-mid: rudid.

-da: (magac, dhedig, keli) daqiiq ama budo qoyan xashis oo sacabbada ku garaacid. Dh: cajiimid, xashid.

rudhid -da: (magac, dhedig, keli) in mar ilkaha lagu goosto goosasho. Dh: hudhis.

-da: (magac, dhedig, keli) meel ka soo laalaadin.

-da: (magac, dhedig, keli) «u ~» turriimo u gelid, u xeebasho; uga nixid dhib lagu samayn lahaa. Dh: tudhis, turis.

tudhid -da: (magac, dhedig, keli) wax qof dhibaato u keeni lahaa jacayl la jecel yahay naxariis awgeed uga dayn ama uga ilaalin. Dh: dhawrid.

-da: (magac, dhedig, keli) kala bixin oo dhar ama wax la mid ah meel qorrax ah ku laydhin. Wadhidda dharka ani igu daa adna dheriga. Dh: warid.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg aammusaad.

(Abaadid-da)

(ku abaadid) ku daa'imid, ku waarid, ku ahaansho.

m.f.dh eeg abaad². la-mid: abaad¹.

-da: (magac, dhedig, keli) duugowga iyo dabargo'a tilmaamaya baabi'idda wax jiray. Dh: goofid, gaboobid, raagid, duugoobid.

(Abuurid-da)

Wax aan hor u jirin uumid; curin; alkumid; jirsiin; dhalin; ahaysiin.